Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Անանիա Ա. Մոկացի

765. Հրոսակ և Կարս

Հազիւ թէ Աբասի մահը լսուեցաւ, նորէն քաջալերուեցան հիւսիսային լեռնականները, որոնք իրենց ասպատակութիւնները դադրեցուցած էին Բերի պարտութենէն ետքը (§ 741), եւ նոր հրոսակներով սկսան նեղել Հայոց գաւառները։ Ասոնց դէմ ելաւ Աշոտ, եւ 45,000 զօրաց բանակ մը կազմեց որ Մարզպետական կոչուած է (ՈՌ. 3), Գէորգի որդի (§ 731) Գոռ Մարզպետունիի անունէն, որ գլխաւոր հրամանատարն էր։ Աշոտ ինքն ալ անձամբ կ՚ընկերանար բանակին եւ ընդհանուր շարժումները կը կառավարէր, թշնամիի յարձակումներուն համեմատ ընդդիմադիր գունդեր հասցնելու համար։ Եւ այսպէս երեք տարի շարունակ զինուորական պաշտպաններուն ասպատակութիւնները (ՉԱՄ. Բ. 826)։ Ուրիշ յաղթութիւն մըն ալ ունեցած Հայերը, 959 տարւոյ միջոցները, այսինքն Կովկասայնոց գործը վերջացնելէն ետքը, այս անգամ ալ ընկրկելով եւ կոտորելով Համտանի բանակը (ՈՒՌ. 3), որ Աղձնեաց ահանգին ոստիկանն էր, եւ ամիրապետէն ապստամբելով շրջանակերը կը նեղէր։ Ներքին երկպառակութեան պատճառ պիտի ըլլար Մուշեղ, Աշոտի կրտսեր եղբայր, եթէ Աշոտ խաղաղասէր բարուք կալեալ զաշխարհս Հայոց՝ վտանգին առջեւը չառնէր (ԱՍՈ. 167)։ Մուշեղ Կարսի մէջ կը մնար, երբոր Աշոտ Անի փոխադրուած էր, զոր կ՚ամրացնէր եւ կը շէնցնէր. եւ որովհետեւ Կարս իր հօրը թագաւորանիստ քաղաքը եղած էր, Մուշեղ ալ թագաւորական անուն եւ ազատ իշխանութեան ձեւեր ուզեց պահել։ Աշոտ չընդդիմացաւ, բաւական սեպելով որ թշնամական ընթացք չունենայ, եւ իրեն միշտ գործակից գտնուի, եւ այս կերպով երկու եղբայրներու բարեկամութւնը չխզեցաւ, միայն թէ Հայաստանի մէջ թագաւորութիւն մըն ալ աւելցաւ (ԱՍՈ. 166)։ Միեւնոյն ատեններն էր որ Սիսական Սմբատ իշխանն ալ, Սահակի որդին, որ յաջողեր էր տիրել համագունդ աշխարհին Սիսական՝ գահերէց իշխանութեամբ (ՕՐԲ. Բ. 42), լոկ իշխանի անունն ու դիրքը բաւական չգտաւ, եւ թագ կապեալ ինքեան թագաւորեաց (ՕՐԲ. Բ. 43), եւ իւր կողակիցն Շահանդուխտ, Աղուանից Սեւադա իշխանի աղջիկը (ՕՐԲ. Բ. 43), թագուհի հռչակուեցաւ։

« 764. Աշոտ Ողորմած   |   766. Աշոտի Օծումը »
© Gratun.org