Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Վահան Ա . Սիւնի

768. Ընտրութիւն և Օծում

Երբոր Անանիա մեռաւ, Աշոտ թագաւոր իր ազդեցութեան գագաթնակէտն էր եւ ընդհանուր համաձայնութիւն կար տակաւին հայազգի բազմաթիւ թագաւորներու մէջ, ուստի լիագոյն իշխանութեամբ կրցաւ տէր կանգնիլ ընտրողական գործողութեանց։ Հրաման ըրաւ որ գումարուի ժողով եպիսկոպոսաց եւ հայոց սրբոց, որք են վանքերու առաջնորդները։ Շիրակաւան քաղաքը, որ թագաւորանիստ կը կոչուի տակաւին (ՕՐԲ. Բ. 32), թէպէտ Աշոտի օծումելէն սկսելով Անի եղած էր թագաւորանիստ քաղաք Հայոց (ՈՒՌ. 4)։ Ժողովին ներկայ էր նաեւ Վահան, Ջուանշիր իշխան որդին եւ Սիւնեաց արքեպիսկոպոս, Անանիայէ ձեռնադրուած (§ 754), իսկ ժողովին նախագահն էր Յովհաննէս Աղուանից կաթողիկոսը (ՈՒՌ. 40)։ Վահան իշխանական ճոխութեամբ եւ շինարար գործունէութեամբ մեծ համբաւ ստացած էր վեց տարիէ ի վեր Սիւնեաց աթոռին վրայ, ամենէն ալ վկայուած էր վասն առաւել սրբութեանն եւ իմաստութեանն, ուստի միաձայն ընտրութեամբ ամենայն ժողովոյն կաթողիկոսական աթոռին յաջորդութեան կոչուցեաւ։ Ինչ որ պէտք կը զգանք շեշտել տալ այդ ընտրութեան մէջ, օրինակ գործողութեանց շարքն է, որ մեր օրերուն մէջ կատարուած կարգադրութեանց ըստ ամենայնի յարմար կու գայ, եւ կը ցուցնէ թէ հին ժամանակներու մէջ ալ նոյները գիտցուած ու գործադրուած էին։ Թագաւորն է որ կը կարգադրէ ժողով առնել, եւ հրամայէ ընտրել զմի ոք յեպիսկոպոսաց, եւ ոչ ուրիշ եկեղեցականներէն մէկը։ Ամենայն ժողովոյն կողմէ ընտրութիւնը կը ատարուի, ընտրուածին վրայ դնեն ձեռն բազմութիւն եպիսկոպոսացն, եւ օծանեն զնա կաթողիկոս Հայոց (ՕՐԲ. Բ. 32)։ Եւ որովհետեւ պատմիչը այդ պարագաները իբրեւ նորութիւն մը չի ներկայեր, կը հետեւի թէ ասկէ առաջ ալ միեւնոյն էր կաթողիկոսական ընտրութեանց ձեւը։ Ուռհայեցին հրամանաւ Անանիայի եղած կ՚ըսէ Վահանի ընտրուիլը (ՈՒՌ. 40), որ կրնայ իմացուիլ իբր յանձնարարութիւն մը իր մահէն առաջ եղած։ Ասով մէկտեղ եթէ Վահանի համար ասանկ նպաստաւոր վկայութիւն մը ըլլար, զայն լռած չէր ըլլար Օրբելեան։ Բայց աստի Ուռհայեցիին գրածը ոյժ մը կ՚ունենար, եթէ միայն Անանիան յիշէր. մինչ կը գրէ, հրամանաւ Անանիայի, Յովհաննիսի եւ Աշոտոյ թագաւորացն Հայոց (ՈՒՌ. 40), մինչ Յովհաննէս ու Աշոտ, Գագիկի որդիները, Անանիայի մահուընէ 50 եւ աւելի տարի ետքը թագաւորեցին։ Այսչափը շատ իսկ է Վահանի նկատմամբ Ուռհայեցիին գրածներուն կարեւորութիւն չտալու։ Վահանի հայրը Ջուանշիր, Սիւնիք նահանգին Բազք գաւառին իշխանն էր, եւ այս պատճառով Վահան երբեմն Սիւնի է կոչուած, եւ երբեմն ի Բազաց (ՍԱՄ. 100) կամ Բաղացի։ Իր անունը Վահանիկ ալ գրուած կը գտնենք (ԱՍՈ. 168, ԿԻՐ. 49, ՍԱՄ. 101), այլ չենք կրնար վճռակի որոշել թէ փաղաքշական կոչո՞ւմ մըն է, իր իշխանագոյն սերունդէն յառաջ եկած, թէ ոչ անարգական նպատակով ըսուած է իր անկումէն ետքը, որովհետեւ կեանքին վերջին պահուն միայն գործածուած է այդ նուազ լուրջ կոչումը։

« 767. Անանիայի Մահը   |   769. Վահան Ամբաստանուած »
© Gratun.org