Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ . Ստեփանոս Գ. Սեւանցի

774. Բանտարկութիւն և Մահը

Ստեփանոս կրնար յուսալ իր խոնարհամիտ եւ խաղաղասէր ընթացքով հակառակ կողմը շահիլ, գուցէ եւ օրինաւոր կերպով մը աթոռէ ալ քաշուելու պատրաստ էր, եկեղեցւոյ պառակտումը եւ հայրապետութեան բաժանումը վերջացնելու համար. բայց ակնկալութեան հակառակ պարագաներու հանդիպեցաւ։ Վահան եւ Աբուսահլ, եւ ոչ իսկ բանակցութեանց մտնել ուզեցին, այլ վաղէսաբար արարեալ, ոչ տեսեալ զնոսա եւ ոչ լուեալ ինչ, բռնական միջոցներու ձեռնարկեցին, ուրախանալով միայն որ հակառակորդը իր իսկ ոտքով իրենց ձեռքը կ՚իյնար։ Ուստի երեք եկաւորներն ալ, Ստեփանոսն ու Մովսէսը ու Բաբգէնը, անմիջապէս հրամայեցին Աղթամար կղզւոյն մէջ փակել, եւ բանտարկել, քանի որ աքսորել բացատրութիւնը, իր սովորական իմաստով յարմար չի գար թագաւորանիստ կղզւոյն վրայ։ Որոշ գրուած չենք գտներ թէ ինչչափ ատեն երեքը Աղթամարի մէջ արգելական մնացին։ Պատմիչը լոկ ապա մը ունի, որ շատ անորոշ պայմանաժամ է, այլ կ՚երեւի թէ շատ երկար չտեւեց։ Վահան եւ Աբուսահլ, իբր ընդհենգն, Մովսէսն ու Բաբգէնը արձակեալ ետ դարձուցին, որ երթան եղելութիւնը Աշոտի եւ Արարատի եպիսկոպոսներուն հաղորդեն, իսկ Ստեփանոս կաթողիկոսը փոխադրեցին Կոտորոց բերդը, այժմեան Քօթուրը, ուր մնաց նա բանտարկեալ, մինչեւ որ մեռաւ։ Այստեղ ալ պատմութւնը չի նշանակեր թէ ինչչափ ատեն ապրեցաւ Ստեփանոս Կոտորոց բանտարկութեան մէջ։ Սակայն անյարմար չէր լիներ այդ միջոցին պատշաճեցնել, անէութիւն հայրապետական աթոռոյն ամ մի (ՍԱՄ. 101) կամ ամ մի անվերակացու լեալ (ԿԻՐ. 40) բացատրութիւնները, եւ հայրապետական աթոռին անգլուխ մնացած միջոցը տարի մը հաշուել։ Աթոռը պարապ կը մնար, վասն զի Աշոտ թագաւորն ու կաթողիկոսական աթոռին եպիսկոպոսները չէին կրնար օրինաւորապէս նոր կաթողիկոսի ընտրութեան ձեռնարկել, ցորչափ կենդանի էր Ստեփանոս Սեւանցին, որուն կաթողիկոսութիւնը կը պաշտպանէին իրենք Վահանի եւ Աբուսահլի հակառակութեան դէմ։ Իսկ կաթողիկոսութեան գործերը տեղակալութեան ձեռքով պէտք էր կառավարուէին. եւ աներկբայ կերպով կրնանք ըսել, թէ նոյնինքն Խաչիկ Արշարունին էր տեղակալը, որ Վահանը գահընկէց ընող ժողովին գլուխն էր, եւ որ Ստեփանոսի մահը ստուգուելէ ետքը կաթողիկոսական աթոռ բարձրացաւ։

« 773. Ստեփանոսի Ընթացքը   |   775. Կրկին Մահերը »
© Gratun.org