Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ . Խաչիկ Ա . Արշարունի

783. Սեբաստիա Գրուածը

Սեբաստիոյ մետրապոլիտին գրուած թուղթը ուղղուած Պատուական գլուխ եպիսկոպոսաց եւ մետրապոլիտ մեծ վիճակիդ Սեբաստիոյ հասցէով, առանց անունի. ոճը բաւական խիստ է, թէպէտեւ կը յայտարարէ ոչ թշնամութեան բանս հակառակ թշնամանաց գրել, բայց չի կրնար ինքզինքը կատարելապէս զսպել, տեսնելով որ բազում անգամ եռետիկոս յեղանակեալ են Հայերը (ԱՍՈ. 190), ուստի ով Հրեայդ, կամ մի՛ աշակերտիր Արիոսի (ԱՍՈ. 202) բացատրութիւններն ալ չի խնայեր, եւ հակառակորդներուն ըսածը կրկնելով, ո՜վ անբանութեանս, մանաւանդ եթէ անգիւտ մոլորութեանս՝ հառաչանքը կ՚արձակէ (ԱՍՈ. 196)։ Պատճառաբանելու կերպն է առաջ աւետարանէն շատ մը վկայութիւններ յառաջ բերել. որով աստուածութեան եւ մարդկութեան գործեր եւ կիրքեր անխտիր կը վերագրուին միեւնոյն Յիսուսի Քրիստոսի, առանց տարբերութեան եւ առանց բաժանման բնութեանց. եւ հակառակորդը կը հրաւիրէ, բաժանեա աստանօր զբնութիւն, ով նոր աւետարանիչդ (ԱՍՈ. 195)։ Աւետարանի վկայութիւններէն ետքը կ՚անցնի սուրբ հայերէն վկայութիւններ բերել եւ միեւնոյն ձեւով պատճառաբանել։ Աւելի յիշուած հայրերն են, Աթանաս եւ Կիւրեղ Աղեքսանդրացիք, Կիւրեղ Երուսաղեմացի, Բարսեղ Կեսարացի, Աստուածաբան եւ Նիւսացի Գրիգորներ, Յավհան Ոսկեբերան, Ոնորիոս Հռոմայեցի եւ ուրիշներ, եւ այս կէտերը թուղթին մեծ մասը կը գրաւեն։ Այդ առթիւ կը յիշէ, թէ ոչ Դէսոկորոս Աղեքսանդրացիին եւ ոչ Պետրոս Անտիոքացիին, եւ ոչ իսկ իրեն ազգական եւ սեռն ընտանի եւ ուսուցիչ Հայ վարդապետները կը յիշէ, այլ նոյնիսկ Յոյներուն ընդունած վկայութիւններուն վրայ կը հիմնուի (ԱՍՈ. 226)։ Հայոց դաւանած միաբանութիւնը բացատրելով, ոչ փոխարկաբար, այլ փոխադրաբար բացատրութիւնը կը գործածէ, որպէս հուր յերկաթում օրինակը յառաջ բերելով (ԱՍՈ. 200), եւ յայտարարելով թէ ոչ ուրանամ զբնութիւն եւ ոչ բաժանեմ, այլ միութեամբ ասեմ անշփոթաբար (ԱՍՈ. 201), եւ կը մերժէ զմի բնութիւն Եւտիքեան, զոր նզովեմք, կ՚ըսէ, եւ օտար վարկանիմք յԱստուծոյ եւ յընդհանրական եկեղեցւոյ (ԱՍՈ. 217)։ Իր դաւանութիւնը պաշտպանելէն ետքը կը սկսի Յոյները մեղադրել, որ պատկերները աստուածարելաբար պաշտեն, եւ կը պաշտպանէ Հայոց պատկերները լուալն ու օծելը։ Կը մերժէ բաժակին ջուր խառնելը, ներքինիները քահանայացնելը, խոստովանութեան մէջ զյանցանս քահանային չյայտնելը, եկեղեցականներուն մազերնին վարսաւոր երկընցնելը, եւ այլն։ Յոյներուն իրենց բազմութեամբ եւ մեծութեամբ հաւատ սահմանելու պարծանքին գալով, կ՚ըսէ խուժքն Պարսից եւ դուժքն Տաճկաց, աւելի իրաւունք կրնային ունենալ, մինչ աւետարանի ճշմարտութիւնը՝ Մի երկնչիր հօտ փոքրիկ, եւ Երանի աղքատաց հոգւով սկզբունքներով կը չափուի (ԱՍՈ. 227)։ Նամակը կը փակէ հրաւէր կարդալով խոստովանիլ մի եւ անբաժանելի բնութեամբ զեկեալն եւ զգալոցն, եւ միասին երկիր պագանել Երրորդութեանն (ԱՍՈ. 235)։ Այդ նամակին վրայ, կ՚ըսէ պատմիչը, մետրապոլիտը ամօթալից լինէր, այլ ոչինչ թուլացաւ։ Դէպ եղաւ, որ երբ նոյն մետրապոլիտը կայսեր կողմանէ Բուլղարներուն ղրկուեցաւ իբրեւ հաշտութեան դեսպան, Բուլղարաց թագաւորը իբրեւ պայման պահանջեց որ կայսեր քոյրը իրեն կնութեան տրուի։ Իսկ կայսրը աղախիններէն մէկը ի կերպ քեռն իւրոյ զարդարելով, նոյն մետրապոլիտին հետ կը ղրկէ, բայց Բուլղար թագաւորը խաբէութիւնը իմանալով, մետրապոլիտը ցօղուն եւ ժժան պատեալ, եղէգի ու խռիւի փաթթելով այրել կու տայ։ Եղելութիւնը իբր Հայոց եկեղեցւոյն դէմ եղած անարգանքին երկնային վրէժ կը ցուցուի պատմիչէն, եւ նշանակալի է, որ բնիկ Դերջանցի Հայ մըն էր Բուլղարաց թագաւորն ալ, Սամուէլ Կոմսաձագ մականուանեալ (ԱՍՈ. 236)։

« 782. Յունաց Ստիպումները   |   784. Մելիտինէ Գրուածը »
© Gratun.org