Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ . Խաչիկ Ա . Արշարունի

794. Մատին Առաքեալ

Ժամանակակից կը նկատուի Մատին Առաքելոյ վանքին հիմնարկութիւնն ալ, Սասուն գաւառի Գոմեր գիւղին մէջ, որ մինչեւ այսօր ալ շէն կը մնայ, թէպէտ Սասունի վերջին արկածներուն ենթարկուած։ Որչափ ալ հիմնարկութիւնը անհաւատալի եւ առասպելախառն պարագաներով պատմուած է, սակայն կ՚ուզենք յիշել վանքին՝ նշանաւոր եղած ըլլալուն համար։ Գոմերի քահանան, գիւղին տանուտէրը կ՚անիծէ, եւ չարձակած կը մեռնի։ Մէկու մը անիծածը եւ բանադրածը ուրիշ մը արձակել չկրնալուն կանոնով, տանուտէրը մինչեւ Հռոմ կը դիմէ, Պետրոս առաքեալէ արձակուելու համար։ Հռոմի հայրապետը իրեն եկեղեցականներուն ժողովով կ՚որոշէ ուխտաւոր Հայը երկաթէ շղթաներով՝ վիզէն եւ ոտքերէն եւ ձեռքերէն կապել, եւ Ս. Պետրոսի գերեզմանին առջեւ թողուլ, որ եթէ հրաշքով քակուի, իմանան թէ արձակուած է։ Իրաւ ալ կապուած Հայը գիշերով երազ կը տեսնէ, որ Պետրոս եւ Պօղոս առաքեալներ՝ անիծող քահանային կ՚աղաչեն որ իրեն ներում շնորհէ, քահանան հաճութիւն չի տար, մինչեւ որ Քրիստոս կ՚երեւի եւ կը հրամայէ արձակել, եւ այդ վայրկեանին շղթաները կը քակուին։ Ասով Հռոմի հայրապետն ու ժողովականները կը համոզուին թէ Հայը արձակուած է, եւ զինքն գերեզմանին պահապան կը նշանակեն։ Եօթը տարի սպասաւորելէն ետքը, այդ արձակեալ Հայը՝ Ս. Պետրոսի մարմինէն ակռաներովը ճկոյթ մատը կը փրցնէ. ասոր վրայ երկնային նշաններ կ՚ըլլան, եւ հայրապետն ու Ս. Պետրոսի տաճարին եկեղեցականները, փրցուած ճկոյթը Հայուն կը թողուն, եւ նա կ՚առնէ կը բերէ, եւ իր հայրենական գիւղին մէջ Մատին Առաքելոյ, այսինքն Ս. Պետրոսի ճկոյթին վանքը կը շինէ։ Յայսմաւուրքը, որ այս պատմութիւնը յառաջ կը բերէ, Մատին Առաքելոյ վանքին տեղ կը ցուցնէ Կոկոտ գաւառի Բլծայր գիւղը (ՅԱՅ. 583). բայց պատմութեան պէս անուններն ալ շինծու կ՚երեւին, որչափ ալ պատմութեան առաջին թարգմանիչ կը ցուցուի փիլիսոփայ Ղեւոնդ վարդապետը (ՍՄԲ. 23), զոր յիշեցինք (§ 778)։ Իսկ Մատին Առաքելոյ վանքը մինչեւ այսօր կայ ու կը մնայ Սասունի Գոմեր կամ Գոմք գիւղը, եւ այդ պատմութիւնն ալ կը պատմուի, զոր մենք յառաջ բերել ուզեցինք, ոչ իբր ստոյգ պատմութիւն, այլ ցուցնելու համար, թէ մինչեւ ուր կը ձգտին երեւակայական թռիչները։

« 793. Ապարանից Խաչը   |   795. Երկրորդ Պահլաւունիք »
© Gratun.org