Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սարգիս Ա. Սեւանցի

808. Դաւիթ Կիւրապաղատ

Ժամանակիս նշանաւոր դէմքերէն մին է Տայոց թագաւոր Դաւիթ կիւրապաղատը, զոր արդէն յիշելու առիթ ունեցանք, (§ 801), եւ որ իբրեւ ծերագոյն եւ կարողագոյն անձ՝ բոլոր Հայազգի իշխանաւորներուն վրայ ազդեցութիւն ունէր։ Ապահունիքի եւ Նփրկերտի ամիրա Բատի մեռնիլը, առիթ տուաւ Դաւիթի Հայաստանի հարաւակողմը յարձակիլ, Տաճիկները այն կողմերէն հեռացնելու համար, եւ իրօք ալ յաջողեցաւ Մանազկերտը գրաւել, յորմէ հանեալ արձակեաց զՏաճկաստանեայս (ԱՍՈ. 261)։ Ատրպատականի ամիրան Մալմլան (ԱՍՈ. 258) կամ Մամլան (ՈՒՌ. 44), պաշտպանութեան եկաւ, եւ Բատի քեռորդի ու յաջորդ Մրվան Ապումսար (ԱՍՈ. 257. 258) ամիրային հետ մինչեւ Ծաղկոտն կամ Տիատին գաւառը յառաջեց, բայց Տայոց Դաւիթին, Հայոց Գագիկին, Կարսի Աբասին եւ Վրաց Բագարատին համախմբուած տեսնելով՝ չյանդգնեցաւ, եւ երկիրը աւերելով եւ ասպատակելով ետ դարձաւ (ԱՍՈ. 258)։ Ապումսար Տաճիկներուն թշնամանալուն համար անոնցմէ սպաննուեցաւ, եւ Դաւիթ նորէն Վրացի գունդեր ղրկեց, որոնք Խլաթի մօտ յաղթուեցան 998 զատկին, ինչպէս յիշեցինք (§ 801), եւ Մալմլաթ առիթ գտաւ աւելի մեծ զօրութեամբ Հայ թագաւորներուն դէմ ելլել։ Այս անգամ թագաւորներ անձամբ ասպարէզ չիջան, եւ զօրավարներ ղրկեցին։ Գագիկի նշանակած հրամանատարն է Վահրամ Պահլաւունին, որ առաջին անգամ գործի գլուխ կը յիշուի՝ իր որդւոյն Սմբատի հետ (ԱՍՈ. 262)։ Դաւիթի գունդերուն կը հրամայէ Փերս Ջոջիկեան, Աբասի գունդերուն հրամայողը յիշուած չէ։ Հայեր ու Վրացիներ իրենցմէ շատ աւելի բազմաթիւ կը տեսնեն թշնամին եւ կը զգուշանան ճակատիլ, մինչ միւս կողմէն թագաւորներ, զցայգապաշտօնն սաղմոսանուագ երգով կը կատարեն, եւ առատաձեռն զողորմութիւնս աղքատացն կը բաշխեն՝ երկնային օգնութեան դիմելով։ Պատմիչը կը յիշէ թէ այդ ամէնը հանդերձ հայրապետական կատարէին (ԱՍՈ. 263), որ մեզի կը հաւաստէ Սարգիսի մասնակցութիւնը ազգային պաշտպանութեան գործերուն, եւ ժողովուրդին տուած հոգեւորական քաջալերութիւնը։ Հայոց 447 թուին, յամսամտին արեգ ամսոյ, յերեքշաբաթւոջ աւուր, որ ճիշդուճիշդ կը պատասախանէ 998 Հոկտեմբեր 18ին, թշնամիներ ուզեցին Հայերն ու Վրացիները պատերազմի գրգռել, բայց ասոնք զգուշացան, ոչ ոռին յանձն եւ ոչ հեծան յերիվարս (ԱՍՈ. 263), որուն վրայ թշնամին սկսաւ ցրուիլ եւ աւարառութեամբ զբաղիլ։ Քրիստոնեաներ պարագայէն օգուտ քաղելով ուժգին կերպով անոնց վրայ կը յարձակին, կը ջարդեն եւ կը հալածեն, եւ Մալմլան ինքն ալ հազիւ կրնայ Արճէշ քաղաքը ապաւինելով ազատիլ։ Պատմիչին ըսելը, թէ շահատակեալ արագաշարժ շարժմամբ զօրն Հայոց յարձակումը կը սկսէր (ԱՍՈ. 263), ը ցուցնէ թէ Ծմբոյ մեծ յաղթութեան փառքը գլխաւորապէս Հայոց զօրավար Վահրամ Պահլաւունիին ճարտարութեան արդիւնքն եղած է, թէպէտ ընդհանրապէս Դաւիթ կիւրապաղատին անունն է՝ որ կը յիշուի, ինչչափ ալ նա հեռու էր, եւ բանակին մէջ եղողներ ոչ թագաւոր զոք ունէին մէկտեղ, եւ զամենեցուն թագաւորն զՔրիստոս իբրեւ պատերազմին գլուխ եւ օգնական կը նկատէին (ԱՍՈ. 264)։

« 807. Աղանդաւորաց Պատժուիլը   |   809. Դաւիթ և Յոյները »
© Gratun.org