Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սարգիս Ա. Սեւանցի

809. Դաւիթ և Յոյները

Մենք չենք ուզեր ոչ մի կերպով Դաւիթ կիւրապաղատին արժանիքը նուազել կամ գովեստները ագահել, զորս պատմիչներ չափազանց կերպով կը շռայլեն, սակայն չենք ալ կրնար լռել, որ նա առաջին օրինակը տուաւ վնասակար գործողութեան մը, որով Հայ իշխաններ սկսան իրենց երկիրները յօժարութեամբ Բիւզանդիոյ կայսրներուն յանձնել. առաւելն պիտականուն եւ անհաստատ փոխանակութեամբ մը, որով հետզհետէ սկսան ջնջուիլ Հայաստանի մէջ եղող ազգային տէրութիւնները։ Առաջ սկսած էին մանրուելով տկարանալ, միանգամայն իրարու հետ հակառակութեամբ վտանգուիլ, եւ վերջապէս ձեռնարկեցին յօժարութեամբ վերջանալ եւ ջնջուիլ։ Իշխանութեան գլուխը գտնուողներուն անձնասէր ձգտումներուն արդիւնքն էր այս, որ մինչեւ իրենց մահը զօրաւորի մը պաշտպանութեան ներքեւ մտնելով, եւ իրենց ժողովուրդին ազատութինն ու բախտը օտարին վաճառելով, ինքզինքնին ապահովել կ՚աշխատէին։ Դաւիթ առաջին վտանգաւոր օրինակը տուաւ այդ ընթացքին։ Իբր պատճառ կը նշանակուի թէ ոչ գոյր նորա որդի կամ եղբայր, որ ժառանգէր զաթոռ թագաւորութեան նորա (ԱՍՈ. 267), եւ կը յիշուի միանգամայն թէ Տայոց իշխաններ խորհեցան չար խորհուրդս կիւրապաղատին վրայ (ՈՒՌ. 46)։ Կ՚երեւի թէ Դաւիթ ներքին գժտութիւններէ ալ ցաւած, իր կենդանութեան ատենէն յանձն արարեալ էր զազատագունդն իւր թագաւորին Յունաց Վասլի (ԱՍՈ. 267)։ Ասողիկ կը գրէ թէ Դաւիթ լցեալ աւուրբք, ծերացեալ ժամանակօք, վախճանեցաւ յաւուր մեծի փրկական զատկին ի 449 թուին (ԱՍՈ. 267)։ Գրածին ժամանակակից ըլլալով, բնաւ յիշատակութիւն չ՚ըներ թէ դաւաճանութեամբ սպաննուած ըլլայ, ինչպէս կը գրէ Ուռհայեցին։ Մահուան օրը կը յարմարի 1000 Մարտ 31ին, թէպէտ կրնար 999ին զատիկին վրայ ալ իմացուիլ, որ հանդիպեցաւ Ապրիլ 9ին, իբր զի Հայոց 449 ամանորը կ՚իյնար Մարտ 21ին։ Ուռհայեցիին պատմածին համեմատ Իլարիոն Վրաց արքեպիսկոպոս, իշխաններէ գրգռուած, առաջին անգամ հաղորդութեան խորհուրդին թոյն խառնելով ուզեց սպաննել, եւ երբ Դաւիթ դաւաճանութիւնը իմանալով գեղթափ կ՚առնէր եւ կ՚ազատէր, Իլարիոն Դաւիթի քնացած ատեն սենեակը կը մտնէ, բարձը ի վերայ բերանոյն կը դնէ, եւ անկեալ սաստկապէս ուժգին ի վերայ նորա, չարչարանօք խեղդէր Դաւիթը (ՈՒՌ. 46)։ Թերեւս Դաւիթի ըրած տարօրինակ նուիրատուութեան վրէժխնդրութիւնն էր, որ Տայոց իշխաններն ու եպիսկոպոսը գրգռեցին, իրենց ազատութիւնը պաշտպանելու գիտմամբ, բայց կայսրը փութաց գալ եւ ժառանգութեան մտնել։

« 808. Դաւիթ Կիւրապաղատ   |   810. Յոյներու Տիրելը »
© Gratun.org