Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սարգիս Ա. Սեւանցի

810. Յոյներու Տիրելը

Վասիլ 998ին Ասորիք անցած էր Եգիպտացւոց դէմ պատերազմի, Խաչվերացէն մինչեւ Յայտնութիւն, այսինքն 998 Սեպտեմբեր 16էն մինչեւ 999 Յունուար 6 այնտեղ էր եղած, եւ անկէ ետքը ձմերելու համար Կիլիկիա եկած, եւ Փոքր Ասիոյ գործերով այն կողմերը մնացած (ԱՍՈ. 266)։ Երբոր Դաւիթի մահը լսեց, իսկոյն ճամբայ ելաւ, Մելիտինէի մէջ Սեբաստիոյ Հայ քահանաները ընդունեցաւ, եւ արտօնեց համարձակ լինել յամենայն գործս հաւատոց, եւ հնչեցուցանել զձայն ժամահարի (ԱՍՈ. 268), ինչ որ խափանուած էր Սեբաստիոյ յոյն մետրապոլիտին հանած հալածանքէն ի վեր (§ 782)։ Վարդավառի տօնին, այսինքն Յուլիս 7ին, կը գտնուէր Բալուի եւ Քղղի կողմերը։ Երզնկայի մէջ ընդունեցաւ, եւ պատուեց Նփրկերտի նոր ամիրան (ԱՍՈ. 268), Ապումսարի եղբայրը (ԱՍՈ. 260), եւ Ափխազներու Բագարատ եւ Վրացիներու Գուրգէն թագաւորները, եւ անոնցմէ ետքը Կարսի Աբաս, եւ Վանի Սենեքերիմ թագաւորները (ԱՍՈ. 269)։ Միայն Գագիկ Հայոց թագաւոր չուզեց երթալ, իբրեւ փոքրութիւն համարեալ զգնալն իւր առ նա։ Վասիլ չսպասեց ու առաջ քալեց, եւ Ուխթիքի կամ Օլթիի ճամբով մտաւ Տայոց երկիրը եւ տիրացաւ, դէմ դնող իշխանները գաւառէն դուրս հանելով եւ կայսրութեան ուրիշ կողմերը ցրուելով. իսկ Իլարիոն եպիսկոպոսը վիզէն քար մի մեծ կապել տալով, ծով նետել տուաւ (ՈՒՌ. 47)։ Գործը լրացնելէն ետքը ինքն ալ Խազտառիջ իջաւ, եւ անկէ Կոստանդնուպոլիս դարձաւ (ԱՍՈ. 270)։ Այս առաջին քայլն եղաւ, եւ անկէ ետքն է որ Հայ իշխանութիւններ հետզհետէ կը վերջանան կայսրութեան խառնուելով։ Պահ մը Վրաց Գուրգէն թագաւոր փորձեց Յոյները Տայոց նահանգէն հեռացնել, եւ մինչեւ Մամրուան կամ Նարման հասաւ, սակայն Կանիկլ մագիստրոս անոր դէմ ելաւ, եւ պատերազմները շարունակեցին մինչեւ 1001 տարւոյ ձմեռուան սկիզբը, եւ վերջապէս խաղաղութիւնը կնքուեցաւ Մեծափայ Աստուածածին գիւղին դաշնադրութեամբը, տիրապետութեան սահմանները անփոփոխ մնալով (ԱՍՈ. 271)։ Այս եղելութեանց հետեւանքն է Յոյներուն քայլ մը եւս Հայոց թագաւորութիւններուն մօտենալը, եւ ասոնց հետզհետէ ջնջուիլը, եւ այդ հետեւանքին պատասխանատուութենէն զերծ չի մնար Դաւիթ կիւրապաղատ, որչափ ալ Ասողիկ ուզէ վկայել, թէ եղեւ նա պատճառ խաղաղութեան եւ շինութեան ամենայն Արեւելեայց, մանաւանդ Հայոց եւ Վրաց (ԱՍՈ. 267)։

« 809. Դաւիթ և Յոյները   |   811. Զանազան Դէպքեր »
© Gratun.org