Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սարգիս Ա. Սեւանցի

815. Ստեփանոս Ասողիկ

Այս միջոցին ծաղկող վարդապետներուն մէջ նշանաւոր է եւս Ստեփանոս Տարոնեցին, Ասողիկ կամ Ասողնիկ մականուանեալ, իբրեւ քաջ խօսող, թէպէտ աւելի սովորաբար իբրեւ քաջ երգեցող կը հասկցուի։ Ինքն Տարոնեցի Ծննդեամբ, բայց կեանքը անցուցած է Անիի հայրապետանոցին մէջ եւ արքունիքին շուրջը, հարկաւ կաթողիկոսարանի աշակերտութենէն յառաջ եկած ըլլալուն համար։ Իր գլխաւոր գործն է պատմութիւնը կամ Աշխարհապատում (ԼԱՍ. 13), բայց Երեմիայի մարգարէի մեկնութիւն մըն ալ գրած ըլլալը կը յիշէ Մագիստրոս, Ասողընկայ երջանիկ ծայրագոյն ծերոյ անունը տալով անոր (ՄԱԳ. 128), ուսկից կրնանք հետեւցնել թէ յոյժ երկարակեաց եղած է։ Ինքն իրեն համար կը վկայէ թէ Անանիա Մոկացիի օրով ծաղկած վարդապետներէն զոմանս ի ծերութեան իւրեանց՝ ի տղայութեան մերում տեսաք աչօք մերովք, եւ ճաշակեցաք ի քաղցր ճաշակաց բանից նոցա (ԱՍՈ. 165), զոր պէտք է ոչ մանկութեան, այլ յառաջացեալ երիտասարդութեան տարիքին վրայ իմանալ, եթէ վարդապետներուն գիտական խօսքերուն ճաշակը առնելու կարողութիւնն ունէր։ Պատմութիւնը 1004ին փակած լինելը կը ցուցնէ, թէ այդ թւականէն ետքը շատ ապրած չէ։ Կ՚երեւի թէ իր պատմութիւնը իրեն դէմ հակառակութիւններ ալ յարուցած է, վասն զի կը գրէ, թէ կրեմ զփառս եւ զանարգանս, զգոհութիւնս եւ զպարսաւանս ի ծանրասիրտ եւ ի խստապարանոց ազգէս մերմէ, (ԱՍՈ. 277), եւ այս բնական եւ անխուսափելի է ժամանակակից դէպքեր պատմողին վրայ, երբ կ՚ուզէ ճշմարտութիւնը գրել, առանց ակնածանաց։ Բայց թէ որոնք էին փառք եւ գոհութիւն տուողները, եւ որոնք անարգանք եւ պարսաւանք խօսողները, Ասողիկ բացատրած չէ։ Ինքն աւելի Բագրատունեաց ազգայնական շրջանակին մէջ մնացած, Վասպուրականի յունասէրներէն սիրուած պիտի չըլլայ, Նարեկացիին ունեցած ուղղութեան եւ գտած հակառակութեան բոլորովին ներհակը։

« 814. Նարեկացիին Դաւանութիւնը   |   816. Ուրիշ Հեղինակներ »
© Gratun.org