Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

821. Աշոտի Շարժումը

Պետրոս կաթողիկոս, իբրեւ օրինապահութեան պաշտպան, Սմբատ Յովհաննէսի կողմը կը բռնէր, քաղաքականութեան զոյն մըն ալ ունէր իր գործը, որ այս կէտէն կը սկսի ինքզինքը ցոյց տալ, այն է յունական քաղաքականութեան ծառայել, եւ յունական ազդեցութիւնը զօրացնել։ Պետրոս իր այդ միտումը մինչեւ իսկ իր հայրենեաց դէմ գործածեց, եւ բացարջակապէս յունական շահերուն պաշտպան եւ գործակից ըլլալու հասցուց, ինչպէս որ պատմութեան ընթացքը երեւան պիտի բերէ։ Սմբատ Յովհաննէսն ալ միեւնոյն ուղղութեան ծառայող մըն էր, ուր ընդհակառակն Աշոտ` մինչեւ Պաղտատ երթալով եւ ամիրայապետէն օգնութիւն խնդրելովը, յայտնապէս հակայունական ուղղութեան նշանը տուաւ։ Աշոտ Վասպուրականցոց օգնութեամբ եւ իր համակիր նախարարներուն գունդերով զօրացած` Անիի վրայ կը սպառնար, ուստի պէտք եղաւ որ Սմբատ ալ դիմադրութեան պատրաստուի։ Պատերազմի հրամանը տուաւ, բայց ինքն ի գահոյս անշարժ նստեալ կայր, վասն զի անհմուտ էր պատերազմի (ՈՒՌ. 9)։ Վրայ թագաւոր Գուրգէնն ալ Սմբատի կողմը կը բռնէր, եւ իր կողմէն դեսպան ալ ղրկաց էր, որ խրոխտանօք կը խոստանար, երթալ Աշոտը բռնել եւ Սմբատին գերի բերել։ Սակայն հազիւ թէ ճակատած էին, Աշոտ Վրացիին վրայ յարձակեցաւ` եւ ձեռքի պողովատիկով անանկ մը զարկաւ, որ զերկաթապատ մարմինն պատառեաց մինչեւ ցոտն։ Սմբատի բանակը սարսեցաւ, Աշոտի գունդերը ետեւէն իյնալով հալածեցին, այնպէս որ փախչողները քաղաք ալ չկրնալով մտնել` ի յԱխուրեան գետն անկանէին, եւ Անի ալ նեղը ինկած Աշոտի անձնատուր ըլլալու վրայ էր (ՈՒՌ. 11)։ Մէկ կողմէն օրինականութեան սկզբունքը, միւս կողմէն Աշոտի առաւելութիւնը, ստիպեցին Հայոց գլխաւորները միջասահման պայմանով խաղաղութիւն հաստատել։ Պահլաւունի իշխաններ Վասակ եւ Վահրամ, եւ Բագրատունի թագաւորներ Աբաս Կարսի, Գուրգէն Վրաց ու Գէորգ Ափխազաց միաբանեցան, Յովհաննէսի կողմէն ալ Անիի արքունիքին գլխաւորներ, իրենց գլուխ ունենալով Պետրոս կաթողիկոսը, Աշոտին գացին եւ համոզեցին, որ հաշտութիւն հաստատուի թագաւորութիւնը երկուքի բաժնելով, եւ լաւ մաս մը Աշոտին յանձնելով, բայց Անին եւ յառաջնութիւնը Սմբատի պահելով, պայմանով որ եթէ յառաջագոյն մահ հասցէ Յովհաննիսի, Աշոտ լիցի թագաւոր ամենայն Հայոց (ՍՄԲ. 28)։ Աշոտի որոշուած մասը Դրուց աշխարհ կոչուած է (ՍՄԲ. 28, ՈՒՌ. 11), զոր կը սիրենք իմանալ իբր դուռերու կամ սահմանագլուխներու կողմը, համեմատ Լաստիվերտցիին բացատրութեան, որ է ներքին կողմն աշխարհին, որ հայի ի վերայ Պարսից եւ Վրաց (ԼԱՍ. 14)։

« 820. Գագիկի Յաջորդը   |   822. Աշոտի Նոր Ճիգերը »
© Gratun.org