Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

829. Վասիլ և Հայերը

Պետրոս իր բանակցութիւնները լրացնելէ եւ ջրօրհնէքի առթիւ փառաւորուելէ ետքը, փոխանակ ուղղակի Անի դառնալու, եւ Յովհաննէս Սմբատ թագաւորին` իր ձեռնարկին յաջողութիւնը աւետելու եւ անոր մանրամասնութիւնները հաղորդելու, ճամբան կը փոխէ, եւ շիտակ կ՛իջնէ Սեբաստիա, ուր հաստատուած էր Սենեքերիմ Վասպուրականի թագաւորը, եւ այնտեղ կը մնայ քանի մը տարիներ։ Պատմութիւնը չի ճշդեր այդ տարօրինակ գործին պատճառը, եւ մակարելով պէտք է ըսենք, թէ Տրապիզոնի կորստեան գիրը լաւ ընդունելութիւն չէր գտած Անիի իշխաններուն եւ ժողովուրդին մէջ, եւ Պետրոս վստահութիւն չունեցաւ համարձակ այնտեղ դառնալ, կայսրն ալ խոհեմութիւն սեպեց, որ պահ մը հեռանայ, եւ դժգոհներու հետ շփման մէջ չգտնուի։ Սենեքերիմ արդէն Յունաց հետ սակարկութեան օրինակը տուած էր. եւ պէտք չէր գայթակղէր Պետրոսի ըրածէն։ Միւս կողմէն ընդարձակ դիմադրութիւն կը պատրաստուէր Յոյներուն դէմ, եւ ոչ միայն տեղացի իշխաններ, այլ եւ բազումք յիշխանացն Հոռոմոց , զորս Վասիլ ընդ ժամանակս ժամանակս ի պատուոյ իշխանութենէ ընկեցեալ էր, միաբանեցան նոյն միջոցին, եւ Նիկեփորոս Ծռվիզըկայսր հռչակեցին (ԼԱՍ. 20)։ Այդ միաբանութեան մասնակցեցան Գագիկի որդիները Յովհաննէս եւ Աշոտ ալ (ՍՄԲ. 48), հարկաւ չկրնալով շարժումին դէմ դնել, եւ նոյնիսկ իրենցներուն զգացումները վիրաւորել։ Այդ պարագաներուն մէջ դժուար էր Պետրոսի Անի դառնալը։ Սեբաստիոյ Սենեքերիմ ալ Նիկեփորոսի հետ միանալու հրաւիրուեցաւ, բայց անիկա աւելի Վասիլի անսաց, որ յղեաց աղաչանս զի հնարեսցէ զկորուստ Նիկեփորոսի (ՍՄԲ. 48)։ Իրօք ալ Դաւիթ, Սենեքերիմի որդին, անոր մօտ գնաց իբրեւ հաւատարիմ օգնական, բայց պատեհ առիթին, սուր ի վեր առեալ սպան զնա, եւ հատեալ զգլուխն փութապէս հասուցանէ առ թագաւորն Վասիլ (ԼԱՍ. 22)։ Կայրսը ուրախացաւ եւ Դաւիթի օժիտ տուաւ Կեսարիա, Ծամնդաւ եւ Խաւարտանէք քաղաքները հանդերձ սահմանօք (ՍՄԲ. 48), զոր չենք կարծեր իբր նոր թագաւորութիւն նկատել, այլ Սեբաստիոյ Արծրունի թագաւորութեան ընդարձակութիւն։ Դաւիթի գործը որչափ ալ նենգաւոր, սակայն Հայ թագաւորները դժուար կացութանէ մը ազատած է, որոնք ապստամբ Նիկեփորոսի հետ անմիջական շփման մէջ` չէին կրնար անոր դէմ դնել, մինչ կը տեսնէին որ վերջին յաղթութիւնը Վասիլի պիտի մնար։ Լաստիվերտցին կերպով մը կ՛ուզէ Դաւիթի գործը արդարացնել, ըսելով թէ յանկարծակի իբրեւ ի քնոյ զարթուցեալ, եւ տեսեալ զգործսն անպատեհութեան, եւ զի ոչ գոյր այլ իւիք խափան առնել չար միաբանութեան, այդ սպանութիւնը կատարեց (ԼԱՍ. 22)։ Բայց Սմբատ կը վկայէ թէ Դաւիթ չկամեցաւ ստել զդաշինս Վասիլն, այն է զի հնարեսցէ զկորուստ Նիկեփորոսի (ՍՄԲ. 48)։ Չմոռանանք որ այդ պարագային էր որ Պետրոս Տրապիզոնէ Սեբաստիա կու գար, եւ գուցէ ինքն էր Վասիլի յանձնարարութիւնները Սենեքերիմի եւ անոր որդիներուն հաղորդողը։ Դիտողութեան արժանի է Կիրակոսի ըսելը, թէ հրամցեաց կայսրն հայրապետին դնել զաթոռ իւր ի Սեբաստիա (ԿԻՐ. 54), որ կայսեր հրահանգով Սեբաստիա եկած ըլլալը կը հաստատէ։

« 828. Գետադարձի Զրոյցը   |   830. Պետրոսի Կեանքը »
© Gratun.org