Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

834. Պետրոս Ի Ձորովանք

Եթէ իրօք աստուածային պատուիրաններուն նախանձայուզութիւնն էր պետրոսի մեկնելու շարժառիթը, նա ոչ ծածկաբար, այլ յայտնի յանդիմանութեամբ եւ բողոքով կրնար իր աթոռը թողուլ եւ հեռանալ, եւ ոչ թէ իր ժողովուրդը լքանել, այլ մերձակայ վանք մը առանձնանալ, մինչ Պետրոս Հայոց թագաւորութեան սահմաններէն կ՛ելնէ, եւ կ՛երթայ Ձորովանք, յունական կայսրութեան հովանաւորութեան ներքեւ, ու Վասպուրականի յոյն կուսակալին պաշտպանութեան կ՛ապաւինի։ Ասով յայտնի կը ցուցնէ, թէ քաղաքական դիտումն էր` իր ուղղութիւնն ու սկզբունքը։ Իսկ Ձորովանքը իր բնակավայր ընտրելը շատ հասկանալի է, քանի որ Գէորգ Գառնեցիի (§ 695), եւ Յովհաննէս Դրասխանակերտացիի օրէն (§ 732) կաթողիկոսական աթոռանիստ եղած էր, եւ նոյնինքն Վահան Սիւնին ալ հոն ապաւինած էր իր գահազրկութենէ ետքը (§ 770)։ Ինչ որ Պետրոսի պաշտպանութեան պիտի աւելցեննք իր եկեղեցւոյն դաւանութեան վրայ հաստատամտութիւնն է, վասնզի երբեք քաղկեդոնականութեան կասկածի ներքեւ շինկաւ իր ընթացքը։ այլ Յոյներուն աչքին քաղաքական օգուտի եւ տիրապետութեան խոստումները շողացնելով, հեռու կը պահէր կրօնական պահանջումներ ընելէ։ Պետրոսի բացակայութիւնը ի Վասպուրական տեւեց զամս չորս (ՍԱՄ. 107, ՈՒՌ. 87)։ Թագաւորն եւ իշխաններ ուղեցին քաղցրութեամբ ետ դարձնել, բայց նա աղաչանօք ոչ դարձաւ (ՎԱՐ. 98), հարկաւ կռաեհլով թէ իրեն հանդէպ անկեղծ չէր հակառակորդներուն ընթացքը։ Իրաւ ալ անոնց միտքը Պետրոսի ձեռքէն ազատիլն էր, եւ զայն հայրապետական աթոռէն զրկել. բայց այդ բանը չէին համարձակեր ընել Պետրոսի ազատ եղած ատեն, վասն զի շատ հաւանական էր աթոռի բաժանման տագնապ ծագիլը, քանի որ Պետրոս պաշտպանուած էր Յունաց կողմանէ, եւ Հայաստանի մեծագոյն մասը կայսրութեան ներքեւ մտած էր։ Անիի թագաւորն եւ իշխանները ամէն տեսակ միջոցներ գործածեցին, որպէս զի Պետրոսը Անի դարձնեն եւ իրենց ձեռքին ներքեւ ունենան, եւ հազիւ յաջորղեցան չորս տարի աշխատելէ ետքը 1037ին։ Պատմիչներ տարբեր միջոցներ կը յիշեն այդ եղելութեան, մէկը կ՛ըսէ թէ խաբանօք յուղարկեալ տարան յԱնի (ՍԱՄ. 107), միւսը կը պատմէ թէ ածաւ բռնութեամբ ի ձեռն տուկի կողմանցն (ՎԱՐ. 98), որ է Վասպուրականի դուքսը կամ կուսակալը։ Իսկ ուրիշ մը կը վկայէ թէ թագաւորն Յովհաննէս եւ ամենայն նախարարք Հայոց գրեցին նենգութեամբ առ տէր Պետրոս, լինել ունկնդիր հրամանաց նորա, եւ ականջալուր լինել ամենայն լուսաւոր վարդապետութեան նորա (ՈՒՌ. 87)։ Քանի որ միտուընին անդամ մը Պետրոսը իրենց ձեռքին ներքեւ ունենալն էր, թէ խաբէական խոստումները եւ թէ Յոյն կուսակալին միջնորդութիւնը գործածած են անխտիր, որպէսզի նպատակնին իրականացնեն, ինչ որ վերջնապէս յաջողցուցին, եւ Պետրոս հաւանեցաւ դառնալ Անի, որ իրեն ալ փափաքելի էր, եւ Ձորովանքի մէջ արգելական մնալէն ալ շատ աւելի ախորժելի։

« 833. Մեծ Խաւարումը   |   835. Դէոսկորոս Կաթողիկոս »
© Gratun.org