Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

835. Դէոսկորոս Կաթողիկոս

Բայց հազիւ թէ Պետրոս մտանէր ի քաղաքն Անի, թագաւորին հրամանով ձերբակալուեցաւ, եւ արգելական ղրկուեցաւ Բջնի բերդը, Պահլաւունիներու պահպանութեան յանձնուելով, եւ կաթողիկոսութենէ զրկուած հռչակուեցաւ։ Միեւնոյն ատեն պարտուպատշաճ միջոցներ ձեռք առնուեցան կաթողիկոսական իշխանութիւնը դատարկ չձգելու համար, եւ վերջապէս հաւանեցուցին Սանահին վանքին առաջնորդ Դէոսկորոսը, որյանձն առաւ կաթողիկոս օծուիլ եւ իշխանութիւնը ձեռք առնել։ Պետրոսի արգելականութիւնը զտարի մի եւ զամիսս հինգ իսկ Դէոսկորոսի կաթողիկոսութիւնը զտարի մի եւ զամիսս երկու ըսուելէն (ՈՒՌ. 88) կը հետեւցնենք, թէ երեք ամիս պէտք եղաւ աշխատիլ, մինչեւ որ կաթողիկոսութեան մասին նոր կարգագրութիւն մը յաջողցնեն, որ կատարուած կ՛ըլլայ 1037 Նոյեմբերին, իսկ Պետրոսի բանտարկութիւնը 1037 Օգոստոսին մէջ պէտք կ՛ըլլայ դնել։ Ոչ Պետրոսի աթոռազրկութիւնը եւ ոչ Դէոսկորոսի աթոռազրկութիւնը կանոնական օրինաւորութեան պայմանները չունեցան, եւ ըստ Աստուծոյ հրամանին չեղան (ՈՒՌ. 88), եւ այս պատճառով մենք ալ Դէոսկորոսը հակաթոռ մը կը նկատենք, եւ կաթողիկոսներու գաւազանագիրքին չենք անցըներ։ Այս բանին գլխաւոր եւ հիմնական պատճառն է, որ Պետրոսի դատաստանը ազգային եպիսկոպոսական ժողովի մէջ չտեսնուեցաւ, եւ ժողովական որոշմամբ անոր աթոռազրկութիւնը չվճռուեցաւ, ինչպէս Վահանի համար եղած էր (§ 770), այլ թագաւորական հրամանով եւ անակնկալ կերպով բանտարկուեցաւ, եւ իշխանութենէ դադարած հռչակուեցաւ։ Այս պատճառով ի ձեռնադրութեանն Դէոդկորոսի ոչ ժողովեցան եպիսկոպոսք եւ քահանայք եւ հայրապետք այսինքն վանահայրներ, եւ չուզեցին անոր անունը յիշել պաշտամանց մէջ, որով ոչ քարոզեցաւ անուն նորա ի մէջ եկեղեցւոյ ընդ այլ հայրապետն, ինչպէս որ օրէնք էր (ՈՒՌ. 88)։ Հարկաւ օծումը կատարելու չափ եպիսկոպոսներ գտնուեցան, որոնք արքունիքին կամքը գործադրեցին, եւ հարկաւ յիշատակութիւնն ալ ըրած են, ուստի ոչ բովանդակութեան, այլ մեծամասնութեան վրայ պէտք է իմանալ եպիսկոպոսաց դիմադրութիւնը։ Իր կողմնակիցներուն թիւը շատցնելու համար Դէոսկորոս պարտաւորուեցաւ նոր ձեռնադրութիւններ կատարել, եւ այս իմաստով ըսուած է, թէ յանդգնեան ըստ սրտին խորհրդոյն եւ զբազումս յանարժանիցն ձեռնադրեաց յեպիսկոպոսութիւն։ Միւս կողմէ Պետրոս ալ հանդարտ մնացած չ՛երեւիր, վասն զի ինքն ալ, եւ իր կողմնակից եպիսկոպոսքն եւ վարդապետքն Հայոց աշխարհին` նզովիւք փակեցին զթագաւորն եւ զամենայն նախարարսն Հայոց վասն հակառակութեանն, եւ հարկաւ անոնց հետ Դէոսկորոսի համամիտ եպիսկոպոսներն ալ, որոնք սակայն ականջ չկախեցին, եւ Դէոսկորոս ալ զանոնք իր կարգին արձակուած հռչակեց, եւ այս է ըսելը թէ որք մերժեալ էին յաթոռոյ, յառաջ կոչեաց (ՈՒՌ. 88)։ Իսկ Դէոսկորոսի անձին վրայ վատ բան մը չեն գրեր, նոյնիսկ իրեն համակիր չեղողները։ Նա մինչեւ վերջ կը նկատուի այր սուրբ եւ առաքինի (ՎԱՐ. 98), եւ ըրած ալ միամտութեան կը վերադրուի, թէ կարի յոյժ խաբեալ եղեւ մեծ հռետորն Դէոսկորոս (ՈՒՌ. 88)։

« 834. Պետրոս Ի Ձորովանք   |   836. Պետրոս Բանտարկեալ »
© Gratun.org