Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

838. Անորոշ Վիճակը

Պետրոսի տարած յաղթութիւնը, աւելի քան անձնական յաջողութեան, իր քաղաքական ուղղութեան յաղթանակն եղաւ։ Այն օրէն որ Պետրոս` Յովհաննէս թագաւորի կողմէն Տրապիզոնի դաշնագիրը կնքեց Վասիլ կայսեր հետ (§ 826), Պետրոսի ազդեցութիւնը ինկած էր Անիի մեջ, այնպէս որ հազիւ թէ կարճ միջոց մը դժուարութեամբ կրցաւ մնալ արքունիքին մօտ, երեք տարի Սեբաստիա ու չորս տարի Վասպուրական անցընել պարտաւորուեցաւ յունական պաշտպանութեան ապաստանելով։ Սակայն ոնրէն աթոռ դառնալէն ետքը Պետրոսի ուղղութիւնն է, որուն կը շահուին Գրիգոր Պահլաւունիէ զատ Վեստ Սարգիսն ալ, եւ երեքներուն մէջտեղ մտերիմ գործակցութիւն մը կը հաստատուի, որ մոռացումի տրուած եւ Կոստանդին կայսրէ ալ ետ եղած (§ 831), Տրապիզոնի կորստեան նամակին նոր ոյժ կ՛աւելցնէ, եւ մինչեւ անոր գործնական արդիւնաւորութեանը կը հասնի։ Եպիսկոպոսական դասը, որ կանոնական օրէնքներու պահպանութեան նախաձայուզութեամբ աշխատեցաւ Պետրոսի կաթողիկոսութիւնը պաշտպանելու, ձախող հետեւանքի մը գործակից եղաւ, Անին վաճառողին եւ վաճառումը գործադրողին ոյժ տւած ըլլալով, թէպէտ չենք սիրեր ենթադրել` որ այդպիսի մտածմունք մը ուղղակի ինկած ըլլայ եպիսկոպոսներուն միտքը։ Պետրոսի աթոռ դառնալը տեղի ունեցած էր 1039ի սկիզբը, եւ երկու երեք տարւոյ չափ հանդարտ կացութիւն մը տիրեց, որովհետեւ կարծիքներ իրարու մօտեցած էին արքունիքի ազդեցիկներուն միջեւ, մինչ Յովհաննէս թագաւորը անձնական նշանակութիւնն ալ կորուած էր։ Աշոտ արքայեղբայր օրէ օր իր յոյսը կ՛աւելցնէր, եղբօրը մահուամբ առաջին գահը անցնելու, եւ արքունիքի ազդցեիկներուն ինքն ալ կը միանար ուղղութեամբ եւ գործով, այլ անակնկալ կերպով մահը կը հասնէ զինքն տանիլ եղբօրմէն առաջ։ Յովհաննէսի կեանքն ալ աւելի չերկարեց, եւ ի միում ամի մեռան հարազատ եղբարքն Աշոտ եւ Յովհաննէս (ԼԱՍ. 44)։ Ասոնց մահուան տարին նշանակուած է Ուռհայեցիէն Հայոց 489 տարին (ՈՒՌ. 90), իսկ Անեցիին 499 գրածը (ՍԱՄ. 107), տպագրական կամ գրչագրական յայտնի սխալ պէտք է նկատել։ Լստիվրտցիին զկնի երից ամաց ըսելն (ԼԱՍ. 44) անորոշ կը մնայ, որ եղելութենէ սկսիլը ճշդուած չըլլալով։ Զանազան եւ տարբեր ծանօթութիւնները մերձեցնելով, եւ Յովհաննէսի 20 տարին (ՍԱՄ. 105) հիմ առնելով, 1041ի վերջերը կը նշանակուի Աշոտը, եւ 1042ի սկիզբները Յովհաննէսի մահուան թուականը։ Յովհաննէս անորդի էր, իսկ Աշոտ միայն ազտիկ տղայ մը թողած էր, Գագիկ անունով 12 (ՈՒՌ. 91), կամ լաւ եւս 15 տարեկան (ՍՄԲ. 54), որ ինքն իրեն չէր կրնար գործի գլուխ անցնիլ եւ ժառանգական իրաւունքը պաշտպանել։ Ասկէ սկիզբն առաւ անիշխանական կացութիւնը։

« 837. Պետրոսի Վերադարձը   |   839. Յոյներու Պահանջը »
© Gratun.org