Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

842. Մոնոմախի Ճիգերը

Գագիկ Բ. օծուած ատեն արդէն ութեւտասն ամաց, կամ լաւ եւս եօթեւտասնամեայ եղած էր, յոյժ իմաստուն եւ երկիւղած եւ աստուածասէր երիտասարդ մը (ՈՒՌ. 100), զարգացեալ եւ վայելուչ եւ իմաստուն եւ հմուտ աստուածային ուսմանց (ՍՄԲ. 57), որ ամենուն վստահութիւն կը ներշնչէր, թէ կարող թագաւոր մը պիտի ըլլայ։ Վեստ Սարգիս, վախէն Անիի միջնաբերդին մէջ ամրացած էր, Գագիկ իր զինուորներով ձերբակալ ըրաւ զայն (ԼԱՍ. 47), եւ խոշտանգանօք առնոյր ի նմանէ ոչ միայն բերդը, այլ եւ զգանձն արքունի զոր յափշտակեալն էր (ՍՄԲ. 58), բայց ներողամտութիւնը մինչեւ ծայրը հասցնելով, ոչ միայն չէր պատժեր, այլ եւ իր պաշտօնին կը դարձնէր, եւ ընդ իւր ի կառսն նստուցանէր (ԼԱՍ. 47)։ Յոյներ չորս անգամ զկնի միմեանց Հայոց սահմանները մտնելով հրով եւ գերութեամբ երկիրը մարդաթափ կ՛ընէին (ԼԱՍ. 48), բայց աւելի բան մը չէինյաջողիր ընել` Վահրամ Պահլաւունի գունդերու դիմաց։ Գրիգոր Պահլաւունին ալ Այլազգիներուն վրայ կ՛երթար, եւ թէպէտ առաջին անգամ չէր յաջորդեր, բայց յետոյ անոնց գունդերը կը հալածէր եւ մինչեւ իրենց սահմանը կը փախցնէր (ՍՄԲ. 58)։ Գագիկ ինքն ալ թագաւորութեան մէջը շրջելով հակառակորդները կը հալածէր, եւ ապստամբները կը հնազանդեցնէր, այնպէս որ պատմիչը կը համարձակի ըսել, թէ իմաստութեամբ հաստատեաց զաթոռ թագաւորութեանն Հայոց, եւ խաղաղացաւ աշխարհն Հայոց (ՍՄԲ. 58)։ Միայն թէ շատ համառօտ կ՛ըլլային այդ վերանորոգեալ յաջողութեան օրերը, երկու ամ միայն (ՍԱՄ. 107, ՈՒՌ. 102)։ Վեստ Սարգիս իր հին չարութեան մէջ հաստատուն, եւ Գագիկի իրեն նկատմամբ ցուցուցած ներողամտութեան հանդէպ ապաշնորհ, տակաւին հին խորհուրդները կը փայփայէր, Անին յանձնելով իրեն բարձր դիրք մը ստեղծել։ Թերեւս Պետրոսն ալ իրեն համախոհ էր, բայց յայտնի չէ յիշուած, միայն թէ յաջորդող եղելութեանց մէջ իրարու համախոհ կը գտնուին։ Տեսնելով որ բռնութիւնը դիւրաւ պիտի չյաջողի, եւ թէ թագաւորութեան Հայերը հաստատամիտ են դիմադրելու գործին վրայ, գաղտնի լւոր կը հասցնէ Մոնոմախ կայսեր, կոչեա զԳագիկ պատճառանօք սիրոյ ի Կոստանդնուպոլիս, եւ մի թողուր ելանել ի քաղաքէն մինչեւ զքաղաքն Անի առցես ի նմանէ (ՍՄԲ. 61)։ Կայսրը շատ լաւ գտաւ խորհուրդը, մանաւանդ երբ առաջարկը Գագիկի մտերիմներէն կուգար։ Իսկոյն գրեց անոր մեծամեծ երդմամբ, տուեալ միջնորդ զսուրբ խաչն եւ զաւետարանն Քրիստոսի (ՍՄԲ. 61), թէ միայն ի տեսանելն զքեզ, դարձուցից ի քեզ զթագաւորութիւնդ քո, եւ գրեցից զքեզ ժառանգ յաւիտենից աշխարհիդ եւ քաղաքիդ (ԼԱՍ. 51), իբր թէ ուզէր Յովհաննէսի գիրն ալ ետ տալ, եւ իր ստացած իրաւունքէն հրաժարիլ։

« 841. Գագիկի Թագաւորելը   |   843. Մոնոմախ և Գագիկ »
© Gratun.org