Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

847. Պետրոս Արծնի Մէջ

Կամենասի կուսկալ անուանուելէն ետքը Պետրոսի հանդէպ Յոյներուն ընթացքը կը փոխուի, եւ նոր կուսակալը ոչ ըստ առաջին պատուոյն մեծարէ զհայրապետն (ԼԱՍ. 35)։ Շատ հասկնալի էր որ նենգաւոր ձեւ մըն էր Պետրոսի նկատմամբ բռնուած ընթացքը, անոր ձեռքով յունական տիրապետութիւնը ամրացնելու, եւ ժողովուրդը հանդարտեցնելու համար, քանի որ Պետրոսի շահասէր բնոյթը եւ պարագայից համեմատ փոփոխուիլը՝ յունական քաղաքականութեան աչքէն խուսափած չէր կրնար ըլլալ։ Ո՞չ ապաքէն նոյն Պետրոսն էր, որ Գագիկը թագաւոր օծած էր, երբ միւս կողմէն Յունաց տիրապետելուն կ՚օգնէր։ Կամենասի այդ ընթացքին Հայեր ալ իրենց կողմէն առիթ կ՚ընծայէին փոխադարձ քսութեամբ, եւ ի միմեանս արձակեալ խորամանկութեամբ եւ ստաբանութեամբ, խորհէին զխորհուրդս նենգութեամբ, մատնելով զմիմեանս կայսեր, բաղբաղեալ զձեռն տալն առ Հագարացիսն։ Այդ աղետալի գործերը, կ՚ըսէ պատմիչը, իշխանաց զհայրապետն, եւ նորա զնոսա ամբաստանելը, երթալով կ՚աճէր (ԿԻՐ. 52), եւ ցաւալի է մանաւանդ, որ կաթողիկոսն ալ այդ ստորին միջոցներու կը դիմէր։ Որչափ ալ գործը ընդհանուր ըլլար, սակայն Պետրոսի դերը աւելի աչքի կը զարնէր, ուստի Կամենաս սկսանի գրով ամբաստան լինել զնմանէ առ թագաւորն, թէ նա է քաղաքին մէջ տիրող շփոթութեանց սկզբնապատճառը, եւ ստացած հրահանգին համաձայն Պետրոսը կը պարտաւորէ Անիէ ելլել, յայտարարելով թէ հրամայեալ է քեզ թագաւորն Մոնոմախոս տեղի բնակութեան ի Կարին գաւառի յԱրծն աւանի, եւ այսպէս խաբանօք հանէ զնա ի քաղաքէն։ Լաստիվերտցիին մեծանիստ եւ շահաստան քաղաքս մեր կ՚անուանէ Արծնը, վասն զի ինքն ալ բնիկն էր նոյն կողմերուն, զի իր ծննդավայր Լաստիվերտը, հին Արծնի, իսկ այժմեան Քարարղի մօտ եղող Սալաձորն է։ Պետրոսի Արծն գալը յիշելով կ՚ըսէ, թէ այդ պարագան մեծաւ ուրախութեամբ լցոյց զանձինս տեսողացն (ԼԱՍ. 53), որով իր ալ այդ տեսնողներուն մէկն եղած ըլլալը կը յայտնուի, երբ հին զգացումի մը վերյիշումը կ՚ունենայ, ապա թէ ոչ բնաւ համակիր չեն Լաստիվերտցիին զգացումները Պետրոսի հանդէպ։ Կամենոսի պաշտօնի անցնիլը, գոնէ Ասիտէ տարի մը ետքը հաշուել պատշաճ ըլլալով, յարմարագոյն է 1046ին դնել. որչափ ալ Լաստիվերտցիին մէջ 493 Հայոց թուականը կը գտնենք նշանակուած, սակայն ժամանակագրական պահանջին փաստը աւելի զօրաւոր կը գտնենք, քան մեր գրչագիրներուն թուատառերու մէջ սովորական դարձած սխալանք։ Միջոց մըն ալ պետէ է տալ Կամենասի կայսեր հետ բանակցութեանց, այնպէս որ Պետրոսի Արծն գալուն համար ցուցուած ժամանակը, մերձեալ ի տօն սրբոյ Աստուածայայտնութեան (ԼԱՍ. 53), 1046ի Դեկտեմբերին պէտք կը լինի հաշուել։

« 846. Ասիտ և Վահրամ   |   848. Խաղտոյառիջ Բանտարկուած »
© Gratun.org