Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

849. Բիւզանդիոն Տարուած

Պետրոս այնտեղ մնաց մինչեւ մերձ ի զատիկին, որ կը հանդիպէր 1047 Ապրիլ 19-ին կամ 496 հոռի 11ին, եւ ապա հանեալ զնոսա անտի տարան ի Կոստանդնուպոլիս առաջի թագաւորին (ԼԱՍ. 54)։ Այսպէս համառօտակի կը պատմէ ժամանակակից Լաստիվերտցին, մինչ Ուռհայեցին ընդարձակ պարագաներ կը յաւելու, եւ մինչ նա բանտարկեալի տեղափոծութեան ձեւը կու տայ եղելութեան, սա յատուկ փառաւորութեան ձեւեր կ՚աւելցնէ։ Մոնոմախ գիր գրած կ՚ըլլայ զի եկեսցէ առ նա, եւ Պետրոս կամաւ իւրով յօժարեալ գացած կ՚ըսուի (ՈՒՌ. 122)։ Այդ տարբերութիւնը հաշտեցնելու համար, ոմանք ուղեցին ըսել, թէ տեղեկացեալ կայսեր անմեղութեան նորին, հրամայած ըլլայ առաքել առ ինքն զՊետրոս (ՉԱՄ. Բ. 944), այլ մենք կը կարծենք, թէ բոլոր եղելութիւններ՝ քաղաքական դարձուածներու արդիւնք են։ Հարկաւ կաթողիկոսին բանտարկութիւնը գէշ տպաւորութիւն թողած էր Հայոց վրայ, եւ Յունաց հանդէպ զայրացում պատճառած։ Կացութիւնը պէտք էր դարմանել, մինչ կայսրը կամք չունէր Պետրոսը ազատ թողուլ, ուստի յարմարագոյն սեպեց, արտաքին պատուագիր ձեւերու ներքեւ առաւելագոյն հեռացում եւ պատուաւոր արգելականութիւն մը կարգադրել։ Պետրոս ինքն ալ գործին իսկութիւնը հասկցած պիտի ըլլայ, որովհետեւ մտածեց թէ, գուցէ այլ ոչ թողուն զիս Հոռոմք ելանել յԱրեւելք (ՈՒՌ. 122), եւ կանխահոգ զգուշութեամբ իրեն փոխանորդ հաստատեց կրտսեր քեռորդին Խաչիկը, քանի որ երէցն Անանիա արդէն Կոստանդնուպոլիս տարուած էր, եւ զձեռնադրութիւն հայրապետութեան ալ անոր (ԼԱՍ. 72), որ է կաթողիկոսական աստիճան եւ օծում։ Պետրոսի այդ ըրածը հիմնովին կը տարբերէր Սարգիս կաթողիկոսի իրեն համար ըրածէն (§ 812)։ Սարգիս պաշտօնապէս գործէ քաշուելով ամենայն ինչ Պետրոսի կը թողուր, մինչ Պետրոս աստիճանն ու գործը իրեն վրայ պահելով, իրեն լիազօր տեղակալ եւ փոխանորդ կամ աթոռակից մը կը հաստատէր, որ կարենայ ըստ ամենայնի եւ յամենայնի կաթողիկոսական պաշտօնը կատարել բուն կաթողիկոսին բացակայութեան ատեն։ Նախահոգ զգուշութեամբ մտածեց որեւէ առթի մէջ եկեղեցին առանց միւռոնի չթողուլ, եւ 400 լիտր միւռոն երկաթի ամաններու մէջ լեցնելով թաղել տուաւ Ախուրեան գետին մէջ, կամ լաւ եւս Ախուրեանի ձորամէջը, մերձ ի դուռն քաղաքին, հարկաւ քիչերու գիտակցութեան եւ գաղտնապէս, զի մի՛ գուցէ անկանիցի ի ձեռս Հոռոմոց (ՈՒՌ. 122)։ Այս ալ նոր փաստ մըն է, թէ Պետրոսի յունասիրութիւնը քաղաքականէն անդին չէր անցներ, եւ կրօնական համակերպութեան չէր մտներ։ Ախուրեանի մէջ թաղուած միւռոնը, այլեւս հանուած պիտի չըլլայ, վասն զի պատմիչը կը վկայէ իր ժամանակին համար, թէ կայ պահեալ մինչեւ ցայսօր ժամանակի (ՈՒՌ. 122)։ Անկէ ետքն ալ փնտռողը եւ հանող եղած չէ, եւ կրնայ գրգռել Անիի մէջ պեղում կատարողներու հետաքրքրութիւնը։ Պետրոս այդ առիթով ալ չ՚ուզեր թողուլ իր սիրած ճոխ ձեւերը եւ հետեւորդներու բազմութիւնը, զոր ունէր իր թագաւորակերպ հայրապետանոցին մէջ (§ 830)։ Յոյներ ալ կը ներեն, որ արտաին ձեւերով որչափ ուզէ յագենայ ու մխիթարուի, եւ Պետրոս կը քաջալերուի իրօք թագաւորավայել ուղեկցութիւն մը կազմել, եթէ տրուած թիւերը կեղծեալ չեն։ Ընտանի կամ տանեցի ազատները՝ փառաւոր հագուած են վառեալ զինուք 300 հեծեալներ են, եւ վարդապետներ եւ եպիսկոպոսներ եւ երաժիշտ ու վանական քահանաներ՝ 120 հոգի ջորիներու հեծած եւ հետի քալող սպասաւորներ 200, ընդ ամէնն 620 հոգի (ՈՒՌ. 122)։

« 848. Խաղտոյառիջ Բանտարկուած   |   850. Պետրոսի հետեւորդները »
© Gratun.org