Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Պետրոս Ա. Գետադարձ

851. Յոյներու Վարմունքը

Պետրոսի Կոստանդնուպոլսոյ մէջ գտած ընդունելութիւնը եղաւ բազում պատուով եւ մեծարանօք, եւ իրեն համար սահմանուած պատուասիրութիւնը առած ռոճկօք (ԼԱՍ. 72)։ Իբրեւ նշանաւոր պարագայ կը յիշուի, թէ ամենայն քաղաքն դղրդեցաւ ընդ առաջ, թէ ահաւոր փառօք տարան զնա ի Սուրբն Սոփի, թէ անդ հանդիպեցաւ նա թագաւորին եւ պատրիարքին, այսինքն Մոնոմախոսի եւ հռչակաւորն Կերուլարիոսի, թէ իջուցին զնա ի փառաւոր տուն, եւ թէ առջի օրէն անմիջապէս կենդինար մի, որ է հարիւր լիտր արծաթ ետուն ծախս (ՈՒՌ. 123)։ Հասնելէն անմիջապէս ետքը յերկրորդ աւուր Պետրոս կայսեր այցելութեան գնաց, որ կաթողիկոսը դիմաւորելով ընդունեցաւ, եւ հրամայեաց նստուցանել յոսկի սելին (ՈՒՌ. 124), այսինքն յաթոռ ոսկի (ՍՄԲ. 67), եւ շատ սիրալիր եղաւ տեսակցութիւնը։ Երբոր կաթողիկոսը մեկնելու կ՚ելլայ, իր հետեւորդներէն Եղիսէ եպիսկոպոս Պետրոսի նստած աթոռը յինքն առեալ միատեղ տանելու կ՚ըլլայ, մինչ պալատան սպասաւորներ թող չեն տար, իսկ Եղիսէ ուժգին ոչ տայր, այնչափ որ գործը Մոնոմախոսի մտադրութիւնը կը հրաւիրէ, եւ եղածին բացատրութիւնը կը պահանջէ։ Եղիսէ առջեւ անցնելով կը պատասխանէ, թէ իրենց համար օրէնքն այսպէս է. հայրապետական աթոռ է, եւ ոչ ոք է արժանի ի նմա նստիլ։ Չենք գիտեր թէ արդեօք Հայեր այսպիսի սովորութիւն մը ունէ՞ին, թէ ոչ Եղիսէի յանկարծ մտածած մէկ աչքաբացութիւնն էր, եւ տեղէ մը լուսաբանելու վկայութիւն չենք գտած, Ամէն առթի մէջ Մոնոմախոս խնդիր ընել չուզեց, եւ թող տուաւ որ աթոռը տանին, միայն հեգնօրէն կը յաւելուր. Տէր Եղիսէ, հազար դահեկան է աթոռդ, պահեսցես զնա տեառն քում, զի մի այլ ոք նստցի ի դմա (ՈՒՌ. 124)։ Պետրոսի Կոստանդնուպոլսոյ մէջ մնացած ատենը յոմանց ամս երիս (ԼԱՍ. 72) եւ ուրիշներէ չորս ամաց միջոց ըսուած է (ՈՒՌ. 125), ամիսս չորս գրուած ալ կայ (ՍՄԲ. 67), բայց ճիշդ Գ ու Դ թուատառերու, եւ ամս ու ամիսս բառերու գրչագրական շփոթութիւնն է։ Ժամանակագրական բաղդատութեամբ 4 տարի ըսել ընդհանրապէս ընդունուած է, որով 1047էն կը հասնինք 1051 թուականը։ Պետրոսը այսպէս արգելական պահելու նպատակը կը բացատրէ ժամանակակից պատմիչն ըսելով, թէ կայսրը կասկածէր թողուլ ի Հայս, թէ երթեալ ապստամբեցուցանէ զԱնի (ԼԱՍ. 72)։ Այսչափ բաւական է մեզի հետեւցնելու, թէ ուրեմն մեծ հիասթափութիւն տեղի ունեցած էր Պետրոսի միտքին մէջ, որ զգացած յուսախաբութեան վրայ՝ այնչափ սաստիկ փոփոխութիւն կրած էր, որ Անին երեք անգամ Յոյներուն ծախող, եւ իր ձեռքով Անիի բանալիները Յոյներուն յանձնող ըլլալով մէկտեղ, կասկածելի եղած էր Անին Յոյներուն դէմ ապստամբեցնելու գլուխ կրնայ կանգնել։ Այդ տեսութիւնն էր հարկաւ, որ միւս կողմէն կայսրը կը ստիպէր Պետրոսը պատուով պահել եւ հանգստութեամբ ապրեցնել, որպէս զի ինքը դժգոհութեան առիթ չունենայ, եւ Հայերն ալ զայրանալու պատճառ չունենան, եւ արտաքին երեւոյթով պարտկէ ներքին նպատակը։

« 850. Պետրոսի հետեւորդները   |   852. Պետրոսի Ընթացքը »
© Gratun.org