Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Բ. Կատուկեցի

1177. Փրանկիսկոս Ասսիջացի

Լատին կրօնաւորութեան յիշատակութիւնը կը պահանջէ, որ համառօտ տեղեկութիւնմը տանք անոր ծագման վրայ։ Հեթումի մտած Փրանկիսկեան միաբանութեան հիմնադիրն է Փրանկիսոս Ասսիղացին 1182-ին ծնած, Իտալիոյ Ասսիզիա (Assisi) քաղաքը, առաջին անունով Յովհաննէս Բեռնարդոնէ (Giovanni Bernardone) որուն Փրանկիսկոս կոչումը իբրեւ մակդիր անուն տրուած էր, փրանկներէն խօսիլ գիտնալուն համար։ Երիտասարդութենէ առեւտրական գործերով զբաղուած, բայց հոգեսէր զգացումներով տոգորուած, եւ բարոյական ապականութեանց տարածուելէն զզուած, 1206-ին ճգնաւորական կեանքի տուաւ ինքզինքը, կատարեալ աղքատութեամբ եւ անընչութեամբ, միանգամայն նուիրուեցաւ աւետարանական առաքինութիւններ քարոզել խօսքերով եւ օրինակով։ Երկու տարի ետքը հետեւողներ ալ սկսած էր ունենալ, եւ 1209-ին արդէն 129 աշակերտներ ունէր, ամէնքն ալ իրեն պէս բոկոտն ու բացագլուխ, եւ քուրձ կապայ մը ու չուանէ գօտի մը իբր զգեստ, կեդրոն ունենալով Բորձիունքուլա (Porziuneula) վանքը Ասսիզիոյ մօտ։ Իր մեկնաբանութեան կանոնագիրը նախապէս բերանացի միայն ընդունուեցաւ Իննովկենտիոս Գ պապէն 1210-էն, բայց Փրանկիսկոսի աշակերտութիւնը արագ տարածուեցաւ բոլոր Եւրոպիոյ մէջ, այնպէս որ 10 տարի ետքը, 1219-ին գումարուած համախմբութեան 5000 կրօնաւորներ ներկայ էին, թող իրենց տեղը մնացածները, որուն վրայ միաբանութեան կանոնագիրը պաշտօնապէս ալ կը հաստատուէր 1223 նոյեմբեր 20-ին Հոնորիոս Գ պապէն։ Վաւերացման յապաղումը յառաջ կու գար վանական գրութեան մէջ մուծուած նորութենէն։ Մինչեւ այն ատեն Արեւմուտքի վանականութիւնն ալ, որ բովանդակ Բենեդիկտոս Նուրսինացի աբբային 529-ին հիմնած հաստատութեան ճիւղաւորումներէն կը բաղկանար, արեւելեան վանականութեան նման էր, եւ իւրաքանչիւր վանք առանձինն մարմին մը կը կազմէր եւ թեմական կառավարութենէն կախում ունէր։ Փրանկիսոսի առաջարկած կանոնագրութեամբ, ամէն կողմ ցրուած ու սփռուած վանքեր մէկ ընդհանուր մեծաւորի իշխանութեան ներքեւ պիտի գտնուէին, եւ թեմական կառավարութիւններէ անկախաբար՝ ուղղակի Հռոմի պապին պիտի հպատակէին։ Փրանկիսկեանց հիմնական կանոններն էին անընչութիւն, ողորմութեամբ կամ մուրալով ապրիլ, խոշորակեաց կենցաղ ունենալ, եւ քարոզութեան զբաղիլ։ Առաջին նպատակը՝ Եւրոպիոյ քրիստոնէից մէջ աւետարանական առաքինութեանց քարոզութիւնն էր միայն, բայց վերջէն ոչ քրիստոնեաներու քարոզութիւնն ալաւելցուց, ուղղակի նպատակ ունենալով մահմետականները։ Այս դիտմամբ Ասորիք երթալու համար ճամբայ ելաւ 1212- ին, բայց ալեկոծութենէ Դաղմատիոյ ծովեզերք ինկաւ, եւ պատրաստուեցաւ ետ գալ։ Երրորդ անգամ 1214-ին ուզեց Մաւրիտանիա երթալ, բայց Սպանիոյ մէջ հիւանդացաւ եւ Ափրիկէ չկրցաւ անցնիլ։ Վերջին անգամ 1219-ին յաջողեցաւ Եգիպտոս հասնիլ եւ Եգիպտացւոց բանակը մտնել, որով Մէլիք-Էլ-Քեամիլ սուլտանին առջեւ հանուեցաւ, եւ քրիստոնէութեան պաշտպանութեան համար խօսեցաւ, բայց երկրէն հեռացուեցաւ։ Անկէ ետքը այլեւս ինքն չտեղափոխուեցաւ, եւ աշակերտները ցրուեց թէ Եւրոպիոյ քրիստոնեայ տէրութեան եւ թէ Ասորիքի, Պաղեստինի, Եգիպտոսի եւ Մաւրիտանիոյ մահմետական պետութեանց մէջ։ Ինքն վախճանեցաւ 1226 հոկտեմբեր 4-ին 44 տարեկան, լոկ սարկաւագութեան աստիճանով. բայց ընդարձակ գործի մը հիմնադիր եղած, որ հետզհետէ աճեցաւ եւ զօրացաւ։

« 1176. Հեթում Վանական   |   1178. Փրանկիսկեան Միաբանութիւն »
© Gratun.org