Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Խաչիկ Բ. Անեցի

870. Խաչիկի Մահը

Անիի կործանումէն ետքն է որ Ոջռհայեցին կը գրէ թէ սուգ ունէր ի սրտի իւրում տէր Խաչիկ, յիշեալ զաւերումն հայրապետական աթոռոյն տանն Հայոց (ՈՒՌ. 184), որով կը յայտնէ թէ այդ մեծ կսկիծն ալ զգաց Խաճիկ, երբ տակաւին վշտակիր կեանք կ՚անցընէր Թաւբլուրի մէջ։ Քանի որ միեւնոյն 1065 տարին Խաչիկի մահուան թուական կ՚ընդունինք, բնական է հետեւցնել, թէ այդ ցաւն ալ իր մասն ունեցաւ անոր մահը փութացնելու մէջ։ Բոլոր պատմական պարագաները զննելով չենք կրնար Խաչիկի յառաջացեալ ծերութեան տարիք վերագրել, եւ կը կարծենք թէ շուրջ վաթսուն տարեկան եղած ատենները եկած է մահը կարճել արի եւ անընկճելի կեանք մը, որ շարունակ նեղութեանց եւ փորձութեանց շարք մը եղաւ, սկսելով այն օրէն, որ իր մօրեղբօր Կոստանդնուպոլիս տարուելուն առթիւ, կաթողիկոսական պաշտօնին ծանրութիւնը ստանձնեց, եւ որուն երբեք փառքն ու վայելքը չտեսաւ։ Մահը եղած է անշուշտ Թաւբլուրի մէջ, միեւնոյն 1065 տարւոյ ամառուան վերջերը, եւ գերեզմանն ալ հաւանաբար նոյն տեղ եղած պիտի ըլլալ, թէպէտ որոշակի գրուած չենա գտներ։ Խաչիկի կաթողիկոսութիւնը որչափ եւ կարճատեւ եղած է եւ փայլուն գործունէութեան արդիւնքներ չէ ունեցած, բայց մեր տեսութեամբ այնպիսի պարագաներ կը պարունակէ, որ Խաչիկի անձնաւորութեան վրայ բարձր գաղափար մը կը ներշնչէ մօտէն ֆիտողին։ Փայլուն երեւոյթնրէ շատ աւելի բարձր են վիշտերու շարքերը, երբոր անոնց ներքեւ գտնուողը անընկճելի արիութեամբ կը դիմադրէ, իրեն յանձնուած աւանդին դէմ չի մեղանչեր, իր պաշտօնին բարձրութիւնը չի ստորնացներ։ Այդ խորհրդածութիւնները աւելի կը հաստատուին երբոր կը բաղդատենք իր ընթացքը, իր մօրեղբօր Պետրոս կաթողիկոսին ընթացքին հետ, եւ կը տեսնենք Խաչիկը ամէն շահախնդրութենէ հեռու, ուղիղ դաւանութեան վրայ ամուր, իր հայրենիքին պաշտպան, իր հօտին վրայ գուրգուրացող, կատարեալ խոստովանող մը, արդարութեան եւ հաւատքի համար չարչարանաց տոկացող, իրաւցնէ երանելի անձն, եւ մեծի Լուսաւորչին մերոյ փոխանորդ (ԼԱՍ. 73)։

« 869. Անիի Առումը   |   871. Ընտրութեան Արգելքը »
© Gratun.org