Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Խաչիկ Բ. Անեցի

871. Ընտրութեան Արգելքը

Կոստանդին Տուկիծ կայսր, որ իր իշխանութեան առջի օրէն խորհեցաւ խորհուրդ չար, եւ կամեցաւ բառնալ եւ խափանել զաթոռ հայրապետութեան սրբոյն Գրիգորի ի տանէն Հայոց (ՈՒՌ. 164), որ այս նպատակով Խաչիկը Կոստանդնուպոլիս տարաւ ու նեղեց (§ 864), եւ չկրցաւ նպատակին հասնիլ, բարեդէպ առիթ նկատեղ Խաչիկի մահը իր դիտումը գլուխ հանելու, եւ հրաման հանեց նոր ընտրութիւնը արգիլել, ինչ որ դժուար պիտի չըլլար, քանի որ բոլոր Հայ իշխաններ Փոքր Հայոց մէջ փոխադրուած՝ իր անմիջական իշխանութեան ներքեւ կը գտնուէին։ Խաչիկ չմտածեց, կամ թէ պատեհ չունեցաւ, իր կենդանութեան աթոռակից կաթողիկոս մը օծել, որ նովին իսկ իր մահուընէ ետքը աթոռին յաջորդ հռչակուէր, ինչպէս ինքն էր եղած։ Հետեւաբար իր մահուընէ ետքը Հայոց հովուացն վախճանեալ, տուն Պետրոսեան ի բաց բարձեալ եղաւ։ Վերջին կաթողիկոսներ Անանիա, Խաչիկ, Պետրոս եւ երկրորդը Խաչիկ, իրարու ազգական էին, եւ ազգին մէջ կաթողիկոսական տուն մը կազմուած էր, զոր Պետրոսեան կը կոչէ Շնորհալին, վերջին երկարակեացին անունէն առնելով։ Այս տունն է որ ընդհատուեցաւ, որով Յունացն ընդ մեզ զչարեալ, այլուր լինել թոյլ ոչ տուեալ, զի անտէրունջք ասեն եղեալ, լիցին ի կրօնս մեր դարձեալ (ՉԱՓ. 544)։ Քանի որ Հայերը քաղկեդոնիկ ընելու միջոց մը պիտի ըլլար ընտրութեան խափանումը, պէտք էր օգտւիլ պարագակէն եւ գործին պաշտօնական ձեւ մը տալ, դէմդէմի գալով համերաշխ որոշումի յանգելով։ Պատմութեան մէջ կը գտնենք որ Տուկիծ իրեն մօտ կը հրաւիրէ Սեբաստիոյ Ատոմ թագաւորը եւ անոր Աբուսահլ եղբայրը այս տեսակ միաբանութիւն մը կնքելու համար։ Արդ քանի որ միաբանական խնդիրը եկեղեցական էր, գլխաւորապէս հայրապետին հետ պէտք էր, բանակցիլ, մինչ բնաւ հայրապետի անուն չտուիլը եւ բոլոր աշխարհական անձերու եւ թագաւորական իշխաններու հետ այդպիսի բանակցութեան ձեռնարկուիլը, ինքն ըստ ինքեան կը հաստատէ, թէ այդ միջոցին կաթողիկոս չկար, եւ նոր ընտրութեան վրայ համաձայնելու պատրուակով էր, որ Տուկիծ Կոստանդնուպոլիս կը գումարէր Փոքր Հայոց իշխանները։

« 870. Խաչիկի Մահը   |   872. Նորանոր Ճնշումներ »
© Gratun.org