Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Խաչիկ Բ. Անեցի

874. Ընտրութեան Արտօնութիւնը

Հաւանական չէ որ Յոյները հաւանած ըլլան Հայոց վարդապետութեան եւ ընդունած ըլլան անոնց ուղղափառութիւնը, քանի որ յայտնի են անոնց մոլեռանդ զգացումները, բայց շատ հաւանակ է որ հարկ սեպած ըլլան լռել եւ ընտրութիւնը թոյլատրել, տեսնելով Հայոց կողմէն յայտնուած հաստատամտութիւնը, եւ խիթալով որ նոր խառնակութիւններ տեղի չտան աւելի ծանր խնդիրներու, որոնք կրնան Հայերը խրտչեցնել, եւ նորանոր տագնապներ պատճառել կայսրութեան։ Ուստի Յոյներ խոհեմութիւն սեպած կ՚ըլլան իրենց պահանջքներուն վրայ չպնդել, եւ զիջողութեան ձեւով փակել խնդիրը, զոր Հայերը կրնային այլապէս նկատել, եւ ըսել թէ Գագիկ հաւանեցոյց զթագաւորն եւ զպատրիարքն, եւ արարինս էր (ՍՄԲ. 80)։ Բայց եթէ Գագիկ Կոստանդնուպոլիսէ դարձաւ զայրացեալ ընդ Յունաց (ՈՒՌ. 216), եւ եթէ յամենայն իջեւանսն ընդ որ գայր, հրամայեաց ամենայն զօրացն Հայոց խայտառակել Յոյները, եւ եթէ խորհեցաւ այլ ոչ մտանել բնաւ ի Կոստանդնուպոլիս (ՈՒՌ. 217), հաւանական չ՚երեւիր ըսել, թէ կատարեալ սիրով եւ խաղաղութեամբ վերջացած ըլլայ Գագիկ եւ Տուկիծի միջեւ տեղի ունեցած միջադէպը։ Վարդանի պատմութեան համեմատ, Գագիկ Աբասեանն է, որ գնացեալ առ կայսր, խնդրէ հրամանս ձեռնադրել Հայոց պատրիարք (ՎԱՐ. 102), եւ ժամանակներուն մօտաւորութիւնը նկատի առնելով, կրնանք ըսել թէ Գագիկ Աշոտեան, հետեւելով իր բուռն բնաւորութեան Կոստանդնուպոլիսէ մեկնեցաւ, Հայոց ընդդիմութեան մասին ազդեցիկ տպաւորութիւն մը թողլով, եւ ընտրութեան մասին արգելքները դեռ չփարատած, եւ թէ անկէ ետքը Գագիկ Աբասեան գործը ձեռք առաւ, հաշտաբար կերպով Տուկիծը հաւանեցուց, թէ օգտակար պիտի չըլլայ արգելքը շարունակել։ Այս յաջողութեան օգնեց եւս Մարիամ թագուհի զոր Գագիկ Աբասեան կինը, քան թէ դուստրը, կը կարծենք (ԿԱԼ. 225), որ իր միջամտութիւնը գործածեց Եւդոքսիա կայսրուհւոյն մօտ, որուն սէրն ու մտերմութիւնը գրաւած էր, եւ այսպէս հնար եղաւ կաթողիկոսական աթոռին տեւական պարապութեան վտանգին առաջքն առնել։ Վերջապէս Տուկիծ արար մեծ սէր եւ ընդունելութիւն, եւ շնորհեաց բազում պարգեւս Գագկայ, ի հարկէ Աբասեանին, եւ Ատոմայ եւ Աբուսահլի եւ այլոց իշխանացն, որոնք դարձան իրենց տեղերը նոր կաթողիկոսի ընտրութեան եւ օծման արտօնութիւնն ստացած։

« 873. Գագիկի Վարդապետականը   |   875. Ժամանակակից Վարդապետներ »
© Gratun.org