Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

878. Գրիգոր Կաթողիկոս

Վահրամ-Գրիգոր թողեալ էր զսէր աշխարհիս եւ բուռն հարեալ զյաւիտենական կենացն (ՈՒՌ. 189), պատիւ եւ աստիճան տեսած էր եւ յագեցած, ուստի այլեւս բնաւ յօժարութիւն չունէր եկեղեցական աստիճաններու, եւ ամէն կերպ դժուարութիւն ցուցուց իրեն եղած առաջարկին դէմ։ Սակայն իր անձը էական պայման էր հայրապետական աթոռին տեւողական պարապութեան վտանգը հեռացնելու, եւ Հայ թագաւորներ այդ հիմամբ կրցած էին Տուկիծը հաճեցնել։ Երկկողմանի դժուարութեանց մէջ մնացած, հարկ եղաւ Գրիգորի զիջանիլ եւ յանձն առնուլ իրեն առաջարկուած պաշտօնը։ Եթէ մտաադրութիւն դարձնենք, չըսենք անհոգ, այլ այն ձեռնթափ կերպին, որով Գրիգոր կաթողիկոսութիւնը վարեց, պէտք է ընդունին, թէ նա լոկ անուանական կերպով յանձնառու եղաւ կաթողիկոս ըսուիլ, եւ կայսեր Յոյներուն իբր երաշխաւորութիւն ալ իր անունը՝ կաթողիկոսական աթոռին պահպանութեան եւ Հայ եկեղեցւոյ պաշտպանութեան համար, պաշտօնին հոգածութիւնը ուրիշներու թողլով, եւ զինքն միշտ ազատ ու համարձակ պահելով, որ կարենայ պարապիլ իր սիրելի գրական աշխատութեանց, եւ հոգեւորական բարեպաշտութեանց։ Իր ընտրողներն ալ ըստ ամենայնի հաւանած պէտք ըլլան այդ պայմաններուն, որ իրեն իրաւունք տուին ուզածին պէս պարտիլ եւ գրութեանց զբաղիլ, կաթողիկոսական գործերը թողլով ուրիշներուն ձեռք, որոնց օծում եւ ձեռնադրութիւն ալ կու տար, հայրապետութիւնը կատարելապէս վարել կարենալու համար։ Գագիկ Աբասեան եղած էր կաթողիկոս ընտրելու արտօնութիւնն ստացողը, եւ նորընտիր կաթողիկոսին գործունէութեան եւ ուղղութեան երաշխաւորը, եւ ըստ այնմ Գագիկ կեդրոնն եղող Ծամնդաւը՝ նոր կաթողիկոսին ալ աթոռանիստը եղաւ, եւ այնտեղ կատարուեցաւ Վահրամ-Գրիգորի կաթողիկոսական ձեռնադրութիւնը։ Այդ եղելութեան թուական ցուցուած 1065 Ապրիլը (ՉԱՄ. Բ. 989), կը հիմնուի Ալփասլանի 1062ին իշխանութեան անցնելուն վրայ (ՉԱՄ. Բ. 977), բայց քանի որ նորեր ստուգած են 1064 թւականը, հնար չէ ձեռնադրութիւնը 1066է առաջ տանիլ, եւ եթէ Ապրիլ ամիսը պահենք, թէէտեւ հին պատմագիրներու մէջ չենք կարդացած, կաթողիկոսական օծումը կրնայ դրուիլ զատկի տօնին, որ այն տարին հանդիպած է Ապրիլ 16ին։ Գրիգոր-Վահրամի կանխաւ եկեղեցական կոչում ստացած լինելը, եւ քահանայական ձեռնադրութիւն ալ ունեցած լինելը յայտնի են, միայն յայտնի չէ եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ալ ունեցած ըլլալը։ Շատ հաւանական է որ Խաչիկ կաթողիկոս այն ալ տուած ըլլայ կրօնաւոր դուքսին, Մագիստրոսի որդւոյն, եւ իր մօրեղբօր Պետրոսի մտերիմին։ Պատմութիւնն ալ բնաւ ակնարկ մը չունի թէ այդ առթիւ Գրիգորի եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւն ալ տրուած ըլլայ, ինչ որ հարկաւ յիշուած պիտի ըլլար, իբրեւ նոր պարագայ մը։ Բայց եթէ Գրիգոր-Վահրամ լոկ քահանայութենէ կաթողիկոսութեան կաչուած ալ ըլլայ, այնչափ բացառիկ են ժամանակին պարագաները եւ ընտրելոյն անձնական հանգամանքները, որ եպիսկոպոսներէ ընտրելու սովորական կանոնին աւելի հաստատութիւն կու տան, եւ երբեք հակառակ չեն ապացուցաներ։

« 877. Վահրամ Կամ Գրիգոր   |   879. Գէորգ Լոռեցի »
© Gratun.org