Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

879. Գէորգ Լոռեցի

Գրիգոր Ծամնդաւի մէջ կաթողիկոսութիւն վարելը, ամ մի միայն յիշուած է (ՎԱՐ. 102), եւ այնչափն ալ պարտաւորուած էր շարունակել՝ հայրապետանոցի գործերուն նածնական պահանջները լրացնելու եւ խնդիրներուն կարգ ու կանոն մը տալու չափ, եւ ահա իր հնօրեայ փափաքները կը զօրանան իր վրայ, եւ անկեալ ի սիրտ նորա սէր միայնակեցութեան, կ՚ուզէ կրօնաւորական կեանքին դառնալ, լինել առանձնական յաղօթսն Աստուծոյ, եւ կը ցանկայ մեծաւ փափանօք ի գլուխ լերանց բնակիլ։ Իր միտքը կը պարզէ շուրջ գտնուողերուն, որք են թագաւորն Գագիկ Աբասեան, եւ իշխանք Հայոց կամ Փոքր Հայոց փոքր արքունիքներուն աւագանին, եւ կը յայտնէ թէ զայս ունիմ ի միտս իմ, գնալ ի Հոռոմ եւ շրջել ընդ ամենայն ամապատն Եգիպտացւոց։ Սակայն անոնք արգելուին զնա մեծաւ իշխանութեամբ, եւ ոչ կամէին թողուլ զնա, մինչ ինքն կը պնդէր, եւ կարծես թէ նախապէս հաստատուած համաձայնութեան վրայ հիմնուելով կը կրկնէր, դիք ձեզ կաթողիկոս զոր կամիք, եւ զիս մի՛ արգելուք յարդարութեան ճանապարհէն (ՈՒՌ. 230)։ Իշխաններ եւ եկեղեցականներ յարտասուս հարեալ լային դառնապէս, եւ աղաչէին զնա մի՛ թողուլ զնոսա որբս եւ անովիւս, մինչ Գրիգոր իր միտքին վրայ հաստատուն, կը կրկնէր, ուխտ է իմ եդեալ, եւ անհնար է ինձ ստել (ԿԻՐ. 54)։ Գրիգոր գլխաւոր եւ մտերիմ գործակիցն էր Գէորգ Լոռեցի վարդապետը, որ ոչ միայն անոր դպրապետն (ՈՒՌ. 230) ու խորհրդակիցն (ԿԻՐ. 54), այլ եւ վարդապետն իւր կոչուած է (ՎԱՐ. 152), եւ կ՚երեւի թէ եկեղեցականութեան մէջ անոր հրահանգիչն ալ եղած է։ Գէորգ կը խորհէր առիթէն օգուտ քաղել, եւ այս կերպով ինքն կաթողիկոսութեան բարձրանալ։ Ուստի Գրիգորի հետ խօսելով զայն կը քաջալերէր իր նպատակին մէջ, եւ աւելի ամրապնդելու համար, մինչեւ իսկ երդուեալ էր ընդ նմա երթալ (ԿԻՐ. 55), իսկ իշխաններուն խօսելով կ՚ըսէր. Ընդէ՞ր այնչափ աղաչէք զնա, որ նա ուխտեալ է երթալ, եւ եւս տեղեակ եմ խորհրդոց նորա, զի ոչ փոխի յայնմ։ Եւ իբր թէ գործը դիւրացնելու համար, զինքն կը ներկայէր իբրեւ յարմար փոխանորդ որովհետեւ արդէն իր ձեռքով կը կատարուէին հայրապետանոցի գործերը, եւ կ՚ըսէր, Ես ահաւասիկ, թող զիս ձեռնադրեսցէ փոխանորդ իւր (ԿԻՐ. 54)։ Գրիգոր իշխաններուն թողած էր փոխանորդին կամ աթոռակից կաթողիկոսին ընտրութիւնը, եւ անոնք ալ հաւանելով Գէորգի փորձառու եւ վարժ լինելուն, վերջապէս կը զիջանին Գրիգորի բացակայելուն, եւ Գէրոգ Լոռեցին ձեռնադրութեան կ՚առաջարկեն։ Գրիգոր այս առաջարկին վրայ զարմացաւ եւ լի եղեւ ցասմամբ (ԿԻՐ. 55), բայց աւելի իր ազատութիւնը հոգալով, ի կամաց եւ յոչ կամաց ձեռնադրեաց զնա կաթողիկոս յաթոռ հայրապետութեանն Հայաստանեայց, բայց ներսէն ի սիրտն ոխայր, վասնզի Գէորգ մոռացաւ զուխտն միաբանութեան, եւ ոտնակոխ ըրաւ իրեն տուած երդումը։ Այն հին մտերմութիւնը որ կար երկուքին մէջ ի սպառ մարեցաւ, եւ յօրէ յայնմանէ եմուտ հակառակութիւն ի մէջ երկուց հայրապետացն (ՈՒՌ. 230)։ Գրիգոր բաւական սեպեց որ կը յաջողէր իր միտքին մէջ, եւ ճանապարհորդ լինէր, իսկ Գէորգ նստաւ յաթոռ նորա Ծամնադաւի մէջ (ԿԻՐ. 55)։

« 878. Գրիգոր Կաթողիկոս   |   880. Վկայասէր Ուղեւոր »
© Gratun.org