Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

882. Եգիպտոսի Մէջ

Կոստանդնուպոլիսէ ուղեւորեցաւ Երուսաղէմ կրկին նպատակով, թէ բարեպաշտական ուխտ մը կատարելու եւ հոգեւորական կեանքին հետեւելու, եւ թէ այնտեղէն ալ իր նպատակին համաձայն հաւաքոյթներ ընելու։ Սակայն հովին բռնութիւնը եւ ծովին ալեկոծութիւնը ստիպեց նաւը իր ճամբան փոխել, եւ ձոխանակ Յոպպէի նաւահանգիստը երթալու՝ Աղեքսանդրիա ինկաւ։ Վկայասէրը առիթէն օգտուեցաւ Եգիպտոս այցելել, եւ մինչեւ Թերալիդի անապատը երթալ, եւ այնտեղ գտնուած ճգնաւորներու հետ կենակցիլ, անոնց կենցաղին ընտելանալ, անոնց կարգ ու կանոնին տեղեկանալ, եւ տեղեկութիւններ ու հրահանգներ հաւաքել Հայ կրօնաւորութեան մէջ ալ մտցնելու համար։ Արդէն Ծամնդաւէ չմեկնած միտք ունէր շրջիլ ընդ ամենայն անապատն Եգիպտացւոց (ՈՒՌ. 229), այնպէս որ ալեկոծութիւնը միայն իր ուղեգիծը կը փոխէր, նպատակը չէր այլայլէր։ Ուռհայեցին Գէորգի ձեռնադրութենէն ետքը կը յիշէ, թէ Վկայասէրը գնաց բնակել ի լերինս ընդ միանձունսն ճգնաւորացն Քրիստոսի (ՈՒՌ. 230), եւ իրաւունք կու տայ մեզի այդ առանձնութիւնը իմանալ Եգիպտոսի ճգնաւորներուն վրայ։ Վկայասէրին նաւակոծութեամբ Եգիպտոս ինկած ատեն, տեղւոյն աւազակներէն վախնալով, աղօթքով անձրեւ բերել տուած ըլլալը, մինչ յԵգիպտոս անձրեւ բնաւ չէր եկել ի սկզբանց անտի, եւ այդ հրաշքով սուլթանին յարգանքին արժանացած ըլլալը, կրնանք տարածուած զրոյցի վերագրել, այլ Եգիպտոսի մէջ ընդունելութիւն եւ յարգանք գտած ըլլալը եղելութիւն մըն է։ Միջոցը կը համեմատի Ապտիւլտամին-Մըսթանսըր սուլթանին, որ 1036է 1094 երկարատեւ եւ աշխարհաշէն կառավարութեամբ Եգիպտոսը բարգաւաճման գագաթնակէտը բարձրացուց, եւ լաւ ընդունելութիւն կ՚ընէր Հայ գաղթականներուն, որոնք հետզհետէ կը շատնային, եւ երեսուն հազար կ՚ըսուին (ՈՒՌ. 254)։ Վկայասէրը հոն գտնուած ատնե, մեծարեցաւ յոյժ ի սուլտանէն, եւ շինեաց վասն Հայոց, եւ այնչափ բազմութիւն մը անհովիւ թողուլ չուզեց, եւ ձեռնադրեալ զեղբօրորդի իւր Գրիգորիս եպիսկոպոս (ՎԱՐ. 102), անոր յանձնեց Եգիպտոսի գաղթականութեան հոգեւոր եւ կրօնական հոգերը։ Սա ինքն է Գրիգոր, Ծրվքի իշխանին եւ Վկայասէրի քրոջ որդին (§ 867), ինչպէս որ Շնորհալին յայտնապէս ալ կը մատնանշէ զառ ի քեռին որդի ծնեալ, զԳրիգորիսս համանուանեալ (ՉԱՓ. 548), համաձայն Ուռհայեցիի քուրորդի կոչելուն (ՈՒՌ. 254), որով եղբօրորդի կրցած է ըսուիլ բառին ընդհանուր իմաստովը։ Գրիգոր հարկաւ Վկայասէրի ուղեւորութեան ընկերակիցներէն եղած է, որ Եգիպտոսի մէջ ձեռնադրուած եւ այնտեղ մնացած է։ Եգիպտոս պատրիարքական աթոռ էր, եւ Եգիպտոսի Հայոց հոգեւոր պետն ալ նոյն աստիճանի մէջ կրնար կարծուիլ. բայց պատմութեան մէջ յայտնապէս շեշտուած է, թէ ձեռնադրեալը եղեւ յայնմ օրէ հնազանդ յաթոռն սրբոյն Գրիգորի (ԿԻՐ. 55), այսինքն թէ Հայոց հայրապետութեան ենթարկեալ աթոռ մը եղաւ, կաթողիկոսի անուն կրելով մէկտեղ (ՈՒՌ. 254)։ Այդ սովորութեան շարունակութիւնը մինչեւ մեր օրը պահուած կը տեսնենք, զի այժմ ալ Եգիպտական կառավարութեան սովորութիւնն է՝ պատրիարքարան անունը տալ Հայոց առաջնորդարանին։ Գրիգոր եպիսկոպոսին անունը այլեւս յիշուած չէ, այլ միայն ըսուած է, թէ անդ կացեալ վախճանեցաւ (ԿԻՐ. 55), որ է ըսել թէ մինչեւ իր կեանքին վերջը միեւնոյն պաշտօնի վրայ մնաց թէպէտ տեւողութիւնը ճշդել չենք կարող։

« 881. Վկայասէր Թարգմանիչ   |   883. Գրիգոր Կը Դառնայ »
© Gratun.org