Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

886. Վկայասէր Աթոռին Վրայ

Վկայասէր Գէորգը հեռացնելէն ետքը պարտաւորուեցաւ ինքն ստանձնել հայրապետանոցի գործերը եւ տիրապէս վարել կաթողիկոսական պաշտօնը, զոր քանի տարիներէ ի վեր միայն անուանապէս կը պահէր, զանազան կողմեր թափառական պտտելով, որչափ ալ հոգեւորապէս եւ գրականապէս մեղադրելի չէր իր նպատակը։ Պատմիչը կ՚ըսէ թէ եկեալ բնակեցաւ ի Մուտառասուն առ Գագիկ որդի Գուրգէնեայ (ՈՒՌ. 247), բայց դժբախտաբար ոչ ցուցուած տեղը ծանօթ է, եւ ոչ Գագիկ Գուրգէնեան մը կը ճանչցուի, կաթողիկոսին հովանաւոր ըլլալու կարող։ Երկուք միայն են ժամանակին յայտնի Գագիկներ, Աշոտեանը ի Պիզու եւ Աբասեանը ի Ծամնդաւ, եւ այս վերջինս էր Վկայասէրին պաշտպանը, եւ յարմարագոյն է նորէն զայն յիշատակած ըսել, հայրանունը շփոթուած ընթադրելով, քանի որ Գուրգէնեան Գագիկի մը գոյութիւնն իսկ յայտնի չէ, իսկ Մուտառասունն ալ նոյնպէս Աբասեանին սահմաններուն մէջ վանք մը կամ կաթողիկոսի բնակավայր մը պէտք է ըլլայ ամբոխալից կեդրոններէ հեռու, ինչ որ Վկայասէրին սովորութիւնն էր։ Իրաւ Գագիկ Աբասեանին մահը Անեցիէն 1069ին նշանակուած է (ՍԱՄ. 113), սակայն ուրիշ աղբիւրէ անոր թագաւորութեան 52 տարի տեւողութիւն դրուած է (ՉԱՄ. յաւ. 77), որով մինչեւ 1081 կ՚երկարի անոր կեանքը, թող որ Անեցին Շահանշահ կը կոչէ Վնանադի կամ Կարսի թագաւորը, մինչ այդպիսի տիտղոս չունեցաւ Կարսի թագաւորները։ Հետեւապէս պատմութեան հակառակ ենթադրութիւն ըրած չենք ըլլար, Գագիկ Աբասեանը 1072ին դեռ կենդանի եւ Վկայասէրի պաշտպան ճանչնալով։ Շատ բան չենա գիտեր Վկայասէրին այդ միջոցին ունեցած գործունէութեան վրայ, եւ կ՚ենթադրենք թէ այդ ժամանակէն սկսաւ հաւաքած վկայաբանութիւններն ու ճառերը թարգմանել, հայրապետական գործերն ալ հոգալով որչափ որ անհրաժեշտաբար պարտաւոր էր ընել։ Հարկաւ իրեն մօտ կարող գործակից կամ գործակիցներ ունեցած է, բայց յիշուած չեն։ Պատմութիւնը Կիրակոս եւ Մատթէոս վարդապետներու անունը կու տայ իբրեւ Վկայասէրի թարգմանութեանց աշխատակիցներ (ՀԻՆ. 602), գուցէ նոյները հայրապետանոցի գործերուն համար ալ աջակիցներ էին, վերին հսկողութիւնը Վկայասէրին անձին վրայ մնալով։

« 885. Գէորգ Պաշտօնազուրկ   |   887. Վկայասէր և Անի »
© Gratun.org