Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

887. Վկայասէր և Անի

Այդ միջոցին պէտք է դնենք նաեւ Վկայասէրին Հայաստանի ներսերը ըրած մի պտոյտ, աւելի ընտանեկան պատճառէ եւ գորովէ շարժուած, ըստ որում ելեալ գայր յաշխարհն Հայոց, վասնզի դեռեւս կենդանի կայր մայրն նորա (ՈՒՌ. 254)։ Մագիստրոս Յոյներուն յանձնած էր իրենց ժառանգական Բջնին իր յարակիցներով, եւ ինքն փոխարէն տեղեր առած էր Տարոնի մէջ (§ 845), ուստի չենք կրնար ճշդել թէ ուր կը մնար Մագիստրոսի այրին, որ կրնար Տարոն ալ թողած ըլլալ իր որդւոյն կրօնաւորելէն ետքը, եւ իր նախնի երկիրները դարձած։ Ամէն առթի մէջ փափկանկատ իղձ մըն էր՝ կաթողիկոսին իր ծերունի մօրը տեսութեան երթալը, որ անկէ ետքը շատ ապրած պիտի չըլլայ։ Վկայասէր այդ առթիւ եկաւ ի մայրաքաղաքն Հայոց որ կոչի Անի, նոյն կողմերու հոգեւորական կացութիւնը կարգադրելու համար։ Իր քեռորդին՝ Վասակ Ապիրատեանի որդին Բարսեղը (§ 867), ձեռնադրեաց եպիսկոպոս Անւոյ (ՈՒՌ. 253), ընդարձակ իշխանութեամբ հսկողութեան Հայաստանի գաւառներու վրայ, իբր կաթողիկոսական փոխաներդ, բայց ոչ դեռ իբրեւ կաթողիկոս կամ աթոռակից. զի անագան բարձրացաւ Բարսեղ այդ աստիճանին։ Անւոյ եպիսկոպոսութենէն առնուելով Անեցի կոչուած է այս Բարսեղ, թէպէտ բնիկ Պահլաւունի էր, հօրենական կողմէ ալ Հասանի թոռն ըլլալով, եւ աւելի իրաւունք ունենալով այդ անունը գործածել, քանի Ծովքի իշխանին սերունքը, որուն սեփականուած է պատմութեան մէջ Պահլաւունեաց ազգատոհմին անունը։ Անի Սելճուքներու իշխանութեան անցած ըլլալով, այլեւս չէր զօրեր Հայոց կաթողիկոսներուն վրայ Յոյն կայսրներէն դրուած արգելքը՝ Անի չերթալու համար, որով Պետրոս եւ Խաչիկ չէին կրցած հին աթոռանիստը այցելել, եւ Վկայասէրն ալ անկէ դուրս էր օծուած։

« 886. Վկայասէր Աթոռին Վրայ   |   888. Անիի Նորոգուիլը »
© Gratun.org