Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

888. Անիի Նորոգուիլը

Այդ միջոցին Անիի իշխանն էր Ֆազըլ կամ Ֆատըլ, որ է Փատլուն, Շէտատ ամիրային եւ Մամ տիկնոջ երեք զաւակներուն կրտսէրը։ Ասոնք կանուխէն Փառսիոսի իշխան Գրիգորին գալով, տան պատանդ զմայրն եւ կ՚առնեն Շօթս ու Շամիրամ բերդերը, եւ Գանձակի ամիրայ Խլազիզը սպաննելով անոր երկիրը կը գրաւեն։ Այդ միջոցին կը մեռնի Պարղուան, երեքներուն երէցը եւ բուն իշխանը, եւ իրեն կը յաջորդէ Լէշքարի՝ միջին եղբայրը, որ Շամքորն ու Պարտաւը կ՚աւելցնէ իր իշխանութեան, բայց Փատլուն իր եղբայրը կը սպաննէ եւ ինքն կը մնայ ամիրայ եւ տէր բոլոր ընտանեկան իշխանութեան, զոր հետզհետէ աւելի եւս կ՚ընդարձակէ։ Փառսիոսի իշխան Գրիգորի որդին Փիլիպէն նենգութեամբ ձերբակալելով, Շուշուազ բերդը իբր փրկանք կ՚առնէ, Գագիկ Համամեանը սպաննելով Տանձիքը կը սեփականէ (ՎԱՐ. 100), եւ Դուինն ալ զօրութեամբ կը գրաւէ (ՎԱՐ. 101)։ Այս տիրապետութեանց կարգին հարկ կը սեպենք յիշել նաեւ Սիւնեաց Սենեքերիմին սպանութիւնն ու անոր երկրին գրաւումը, օգնականութեամբ Գրիգորի՝ որդւոյ Վասակայ Պահլաւունւոյ, վասն զի պատմիչին յիշած 543 թուականը, 521 եւ 525 թուականներուն մէջտեղ պէտք է դնել եւ սխալը Ի եւ Խ թւատառերու շփոթութեան վերագրել։ Նոյնպէս Վասակ Պահլաւ որդի Գրիգորոյ անուններն ալ (ՎԱՐ. 103) տեղափոխութեամբ պէտք է կարդալ, քանի որ Մագիստրոսի Վասակ որդին Յոյներու ծառայութեան մէջ էր, եւ ոչ այլազգիներու։ Փատլուն Ալփասլանի ալ նուէրներ տալով առնու զԱնի, աւեր քաղաքը, եւ հոն իշխան կը հաստատէ իր Մանուչէ թոռը, տակաւին յոյժ տղայ։ Փատլուն ուզեց Անին նորէն ծաղկեցնել, ուստի պարիսպները եւ ամրութիւնները նորոգեց, եւ ած քաղաքն զամենայն մնացեալ իշխանսն, որոնցմէ առաջնակարգ դիրք եւ առանձին պատիւ ընծայեց վերոյիշեալ Գրիգոր Պահլաւունիի, Վասակի որդւոյն եւ Վկայասէրի քեռորդւոյն (ՎԱՐ. 103), որուն ուսմունքն ու գիտութիւնը եւս գովուած է իբր անպարտելի եւ զարմանալի (ՈՒՌ. 220)։ Այս կերպով, շինեցաւ քաղաքն Անի ոչինչ պակաս քան զառաջինն (ՎԱՐ. 104), եւ այդ միջոցին էր որ Վկայասէրն Անի կը հանդիպէր, եւ նոյնիսկ Գրիգոր Պահլաւունիի եղբայր Բարսեղը՝ Անիի եպիսկոպոս կը ձեռնադրէր։ Վկայասէր Հայաստանի մէջ իր որդիական եւ հովուական պարտաւորութիւնները կատարելով, չուզեց հին աթոռանիստին մէջ մնալ, եւ հայրապետական բեռը լիովին ստանձնել, այլ գոհացաւ Հայաստանի հոգածութիւնը կարող ձեռքի մը յանձնած ըլլալով, եւ ետ դարձաւ իրեն առջի տեղը, իր կրօնաւորական կեանքին օրրանը Սեաւ Լեռներուն մէջ, եւձեռնարկեց բարեկարգել այնտեղի վանքերուն ներքին կարգադրութիւնները, համաձայն այն կանոններուն զորս տեսած էր Կոստանդնուպոլսոյ եւ Եգիպտոսի եւ Երուսաղէմի վանքերու մէջ, եւ խնամով ուսումնասիրած եւ գիրի առած էր, ուխտագնաց ուղեւորութեան միջոցին։ Այդ գործողութիւններով կ՚անցնի Վկայասէրի կեանքէն գրեթէ չորս տարուան միջոց մը, 1072էն մինչեւ Հոնիի մէջ Սարգիսի կաթողիկոսանալը, շուրջ 1076-ին։

« 887. Վկայասէր և Անի   |   889. Սելճուքներ և Յոյներ »
© Gratun.org