Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Բ. Կատուկեցի

1181. Կատուկեցին և Հեթում

Հեթում արդէն պատրաստ էր պապական հրամանին հպատակելու, բայց պէտք էր նախապէս կաթողիկոսն ալ համոզել նոյն նպատակին, եւ ահա՛ այս կէտէն կը սկսի Հեթումի կողմէ Կոստանդին կաթողիկոսին դէմ յայտնուած հակառակութիւնը, եւ Օրբելեան կը վկայէ, թէ առ նախանձ հակառակութեան բերեալ ի սրտին ընդ կաթողիկոսին Կոստանդնեայ (ՕՐԲ. Բ. 184), թշնամական դաոաճանութեանց ձեռնարկեց։ Ամէն պարագաներ կը համաձայնին հաստատել թէ Հռոմէադաւանութեան խնդիրն էր այդ հակառակութեան պատճառը, եւ թէ Կատուկեցին չէր համակերպեր պապական հանգանակին ընդունելութեան, որուն Հեթում կանուխէն պատրաստուած էր մինչ հակառակութեան առիթ չէր ծագեր՝ եթէ Կատուկեցին եղած ըլլար առաջին աղթարմայ ի Սիս (ՍԱՄ. 152)։ Արդէն Կոստանդինի ընտրութիւնը հակառակ կուսակցութեանց պայքարին առիթ տուած էր, եւ լատինամիտներու պարագլուխ Գրիգոր Անաւարզայ եպիսկոպոսը կաթողիկոսացնելու համար շարժում մը եղած էր, զոր հազիւ կրցեր էին խափանել Կարմիր-Լերան վանականները, Լեւոնին յայտնելով Անաւարզեցիին ուղղութիւնը (ՕՐԲ. Բ. 199)։ Այժմ Լեւոնի տեղ Հեթումն էր, որ բոլորովին տարբեր զգացումներով տոգորուած, Անաւարզեցիին ուղղութիւնը թագաւորին ընդգրկած ընթացքն էր, ուստի դիւրին եղաւ Հեթումի Կատուկեցիին հակառակորդները իրեն միացնել, եւ առնել ինքեան խորհրդակից՝ յեպիսկոպոսաց եւ յիշխանաց զգլխաւորագոյնսն, նաեւ ի վարդապետաց իսկ։ Թէպէտ անունը տրուած չէ, բայց ակներեւ է, որ Անաւարզեցիին է եղած այդ խմբակին գլուխը։ Ինչ բանակցութիւններ եւ առաջարկներ եւ ընդդիմութիւններ եղան այդ միջոցին՝ մանրամասնօրէն պատմուած չունինք, բայց պէտք է ըսել թէ կարի շտապաւ մղուեցան գործերը, զի 1289 յուլիս 7-ին էր պապին նամակը, եւ տարին չվերջացած, միեւնոյն 1289 տարին, ինչպէս կը գրէ Օրբելեան (ՕՐԲ. Բ. 186), եւ կը կրկնէ Սմբատի շարունակողը (ՍՄԲ. 125), խնդիրը իր լուծումին յանգեցաւ Կատուկեցիին գահընկէցութեամբը։

« 1180. Նիկողայոսի Թուղթերը   |   1182. Կատուկեցին Գահընկէց »
© Gratun.org