Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Գրիգոր Բ. Վկայասէր

914. Հայրապետական Պաշտօնը

Վկայասէրի հայրապետական պաշտօնավարութիւնը երկու գլխաւոր կէտեր կը ներկայէ մանրախոյզ քննադատութեան առջեւ, կաթողիկոսական իշխանութիւնը ձեռընթափ եւ անգործ կերպով պահելը, եւ միութենական իղձերուն ընդարձակ ասպարէզ տալը։ Առաջին մասին արդէն մեր միտքը յայտնած ենք (§ 903), չկարենալով արդարացնել այդ աստիճան ձեռնթափ լինելը։ Որչափ ալ ստոյգ է, թէ յամենից բռնադատեալ եւ յակամայ հարկաւորեալ (ՉԱՓ. 545) կաթողիկոս օծուելու զիջաւ, որպէսզի յունական արգելքին վերցուելուն օգնէ իր անձով եւ իր անունով, եւ որչափ ալ յայտնապէս պայմանաւորուած ըլլալը ենթադրուի Գագիկներու եւ Ատոմներու հետ (§ 878), բայց անգամ մը որ անունը կը ստանձնէր, պատասխանատուութիւնն ալ ստանձնած կ՚ըլլայ Աստուծոյ եւ մարդկան առջեւ, եւ չէր կրնար զինքն արդարացնել անուանական կաթողիկոսութեամբ։ Եթէ ինքն տիրապէս ձեռք առած ըլլար պաշտօնին տուած իշխանութիւնը, հարկաւ տեղի չէր ունենար վեց եւ աւելի կաթողիկոսներու միանգամայն գտնուելուն գայթակղութիւնը (§ 902)։ Նոյն գայթակղութիւնը շատ աւելի ալ տարածուած կ՚ըլլար, եթէ բախտը իրեն ժիր եւ գործունեայ, պարկեշտ եւ հաւատարիմ գործակից մը չպատրաստէր, իր իսկ քեռորդւոյն Բարսեղ Պահլաւունիի կամ Անեցիի անձին վրայ. բայց այդ մասին ալ ինքն հետեւող մը եղաւ եւ ոչ նախաձեռնարկ պատրաստող մը, որովհետեւ Անեցւոց գործին հաստատողն եղաւ, եւ ոչ թէ ստուգապէս թելադրողը (§ 896)։ Բարսեղի գործունէութեան շնորհիւ հակաթոռներ ջնջուեցան եւ նա եղաւ որ ամէն գործառնութիւն եւ պատասխանատուութիւն ստանձնելով, պատիւն եւ իրաւունքը բուն կաթողիկոսին վերապահելու իմաստուն եւ խոհական ձեւը պահպանեց, եւ ձեռք անցուցած իշխանութիւնը զեղծումներու գործիք չըրաւ։ Եթէ Բարսեղ եղած չըլլար, թերեւս պատմութիւնը՝ անկարգ եւ անկանոն ընթացքին հետեւանքներէն գայթակղելով, ծանր մեղադրանքներ ստիպուէր դնել Վկայասէրի անձին վրայ, որ այժմ իր գործակիցին արդիւնքէն արդարանալով, իբր արժանաւոր հայրապետ կ՚ընդունուի ու կը գովաբանուի։

« 913. Վկայասէրի Արժանիքը   |   915. Միութենական Ձգտումներ »
© Gratun.org