Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Բարսեղ Ա․ Անեցի

919. Անիի Կացութիւնը

Այդ միջոցին արեւելքի մէջ Վրացիք էին, որ գերակշիռ դիրք ստանալ կը սկսէին։ Վրաց թագաւորը Դաւիթ, Գէորգի որդին եև Բագարատի թոռը, յաջողած էր իր տէրութեան խառնել Ափխազաց եւ Աղուանից թագաւոր կորիկէի գաւառները, Տփզիսը առած էր Պարսկաստանի տիրապետողներուն ձեռքէն, եւ Մելիք սուլտանն ալ ընկճելով ի հարուածս սաստիկս՝ տիրապետած էր Գանձակի վրայ, եւ սրահանգ աւազակներէն 500 հոգի ի փայտ մահու կախել տուած։ Անիի ամիրայ Մանուչէի մեռնելէն ետքը, անոր յաջորդած էր որդին Ապլսուար, այր անարի եւ կնամարդի, որ քաղաքը Կարսի ամիրային կ՚ուզէր ծախել։ Անեցիք այդ բանին վրայ զայրացած, մանաւանդ իրենց կաթողիկէին վրայ խաչին տեղ նալ ծանրագին եւ բարձրահասակ, այսինքն խոշոր կիսալուսին մը դրուելէն ցաւած, Դաւիթին օգնեցին, որ քաղաքը գրաւէ, եւ նորէն խաչին նշանը կաթողիկէին վրայ բարձրացնէ։ Ապլսուար եւ զաւակները գերի տարուեցան, իսկ Անիի մէջ կուսակալ թողուեցաւ Աբուլէթ Օրբելեան, եւ անոր օգնական որդին Իւանէ (ՎԱՐ. 119)։ Բայց երբոր Դաւիթ մեռաւ եւ որդին Դեմետր իրեն յաջորդեց, Ապլսուարի զաւակներէն Փատլուն, որ Խորասան մնացած եւ գերութեան չէր գացած, բաւական զօրութեամբ դարձաւ ի խնդիր հայրենի քաղաքին Անւոյ, եւ որովհետեւ քաղաքին սպառնացող վտանգը մեծ էր, Աբուլէթ իր եւ իր որդւոյն ազատութեան համար տեղի տուաւ, եւ Փատլուն Անիի տիրեց։ Պահ մը բարւոք խնամարկեալ քաղաքին արար խաղաղութիւն, բայց յետոյ նորէն ուզեց կաթողիկէին վրայ կիսալուսինը նորոգել, Գրիգոր փակակալը բռնադատելով եւ բանտարկելով։ Եկեղեցին ալ կողոպտել կ՚ուզէր, բայց յանկարծ հիւանդացեալ եւ ահաբեկեալ, Գրիգոր փակակալը ազատեց եւ կողոպտելու միտքէն հրաժարեցաւ (ՎԱՐ. 121)։ Փատլուն յաջողեցաւ նորէն Գանձակն ու դուինը Վրացիներէն հանել, եւ իշխանութիւնը ընդարձակել, բայց սպաննուեցաւ, եւ տեղը անցաւ եղբայրը Խուշշեր, ասոր ալ քիչ ետքը միւս եղբայրը Մահմուտ, եւ այդ ամէն եղելութեանց հետեւանօք անկաւ դարձեալ ի թշուառութիւն երկիրն Անւոյ (ՎԱՐ. 122)։ Այս եղաւ բնագաւառի գաղթականութեանց շատնալուն, եւ արեւմտեան երկիրներուն մէջ հայաբնակութեան ընդարձակուելուն սկզբնապատճառը։

« 918. Ժամանակին Դէպքերը   |   920. Գող Վասիլ »
© Gratun.org