Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Բարսեղ Ա․ Անեցի

921. Մատնալեանց Սպանութիւնը

Թորոս ուղեց իր իշխանութիւնը ընդարձակել դէպի Կապադովկիա, եւ այդ նպատակով տիրեց Կինտրոսկառիս բերդին, որ է նոյնինքն Մանտալեան եղբայրց Կիղիստռա բերդը, ուր տեղի ունեցած էր Գագիկ Աշոտեանի սպանութիւնը (§ 874)։ Կ՚երեւի թէ Թորոս այլեւս մոռցած էր Մանտալեան եղբայրներուն ոճիրը, որոնց երեքն ալ դեռ կենդանի էին, վասնզի մինչեւ իսկ մի ի նոցանէ ունէր ընդ Թորոսի միաբանութիւն վասն խնամութեան։ Այդ առթիւ Մանտալեանք խոստացեալ էին տալ զբերդն Թորոսի, եւ Թորոս պայմանին գործադրութեան համար այն կողմերը գնաց, եւ յայտարարեց, թէ առ իս խոստումն կամ ձեր՝ վասն բերդին, տու՛ք ի յիս (ՈՒՌ. 397), իսկ իրենց ալ կ՚առաջարկէր, յամենայն գաւառս իմ առէք ձեզ տեղի զոր կամիք։ Մանտալեանք զլացան խոստումնին կատարել, եւ պատասխանեցին. ոչ կարեմք տալ զբերդն. վասնզի մեր հայրենիք է եւ ազգի տեղիք։ Թորոս բարկացաւ, բերած ընծանին ետ ըրաւ եւ սպառնացաւ, յայսմհետէ պատրաստ եղերուէ յինէն։ Գիշեր ատեն բերդին չորս կողմը դարանակալներ զետեղեց, իսկ ինքը՝ իբր թէ կը փախչէր, հրամայեց իրեններուն վազել։ Բերդեցիք փախչողները հալածելու համար դուրս ելան, եւ Թորոսի դարանակալները բերդը մտան ու գրավեցին, եւ Թորոի ալ լուր տուին, որ այս կերպով Կիզիստռայի տիրացաւ, վասն զի անառիկ էր բերդին դիրքը։ Մանտալեաններուն երեքն ալ կալանաւորուեցան, Թորոս անոնցմէ պահանջեց Գագիկին սուրն ու զգեստները, եւ յանձնեցին, բայց իրենց գանձերը յայտնել զլացան։ Թորոս հրամայեց ի խոշտանգանս արկանել առաջինը, որ ուզեց ի քարակտուրն երթալ, պատճառանօք զի ջուր հեղցէ, բայց ժայռէն վար ցատկեց, եւ անդէն մեռաւ (ՈՒՌ. 399)։ Երբոր երկրորդը սկսան ի վտանգ արկանել, մա խրախտաբար Թորոսի դիմադրեց, դու Հայ մարդ ես, եւ մեք Հոռոմ իշխանք, զի՞նչ կամիս պատասխանիս տալ Հոռոմոց թագաւորին, որ դատես զմեզ։ Թորոս չկրցաւ ինքզինքը զսպել, կռանի բիր մը ձեռք անցուց եւ սկսաւ չարաչար հարկանել. գոչելով՝ Ո՞վ էիք դուք, որ զօծեալ թագաւորն Հայոցսպանիք. այսպէս որ մարդը հարուածին տակ մեռաւ։ Անկէ ետքը ամէն կողմ խուզարկել տալով բազում գանձս գտաւ, խաչս յոյժ մեծամեծս արծաթիս, եւ պատկեր ոսկեձոյլ, եւ երրորդ եղբայրն ալ տարաւ փակեց Վահկայ բերդը։ Կիզիսառայի մէջ Հայ բերդապհաներ զետեղեց (ՈՒՌ. 400), եւ բերդին բնակիչները տեղափոխեց Պառատիս գետին եզերքը (ՍՄԲ. 91)։ Այսպէս լուծուեցաւ Գագիկի սպանութեան վրէժը, զոր Ռուբէն զգացած էր առաջին անգամ (§ 894), այլ իր թոռը կրցաւ լրացնել զայն 1111ին, ոճիրէն 32 տարի ետքը։

« 920. Գող Վասիլ   |   922. Մահը Գող Վասիլի »
© Gratun.org