Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Բարսեղ Ա․ Անեցի

922. Մահը Գող Վասիլի

Նոր արշաւանքը 1112ին, միշտ նոյն Մահմուտ զօրավարին կողմէն, որուն Մուհամմէտ Սափար սուլտալ յանձնած էր արեւմտեան բանակին հրամանատարութիւնը։ Զատկի մեռելոցին Ուռհայի վրայ կու գայ, եւ էր սահմի ամսոյ մուտ կ՚ըսէ պատմիչը (ՈՒՌ. 401), իրօք ալ 561 սահմի ամսամուտը կ՚իյնար 1112 Ապրիլ 22ին, եւ Ապրիլ 21ին հանդիպած էր Զատիկը։ Մահմուտ ութ օր ի զուր աշխատելէ ետքը իջանէր ի Սուրբ Վկայքն, որ է մարտիրոպոլիսը կամ Նոփրկերտը, եւ Եղիայի շաբաթ օրն, այսինքն Յունիս 15ին կը հասնէրՍրուճ, եօթն օր ալ այնտեղ մնալէ ետքը կը դառնար Ուռհայ, եւ մատնութեամբ քաղաքը կը գրաւէր, բայց վրայ կը հասնէր Ճոսլին Թլպաշարի կոմսը, եւ քաղաքացիներուն հետ միանալով Թուրքերը կը վանէր, սակայն Բաղդովինոս եւ Ճոսլին բազում արիւն հեղին յանմեղ քաղաքացեացն, որ ոչ էր հաճելի Աստուծոյ (ՈՒՌ. 403)։ Տանգրետի Անտիոքի կոմսը, որ այնչափ օգնութիւն ալ տեսած էր Վասիլէ, յանկարծ անոր վրայ կը յարձակի, անշուշտ պատճառելով անոր յանգէտս Բաղդովինոսի եւ Ճոսլինի օգնած ըլլալը (§ 920) եւ Ռապան քաղաքը կը գրաւէ, բայց Վասիլ Հասանմսուր եւ Թորէբ եւ Ուրիմ աւանները թողլով, զորս նոր գրաւած էր Լատիններէն, Ռապանը կ՚ազատէ, եւ հաշտութիւն կը կնքուի։ Այս դիպուածէն ետքը երկար չեն ըլլար վասիլի օրերը, որ նոյն տարին արեգի 24ին (ՈՒՌ. 404), այսինքն 1112 Հոկտեմբեր 12ին կը կնքէ կեանքը։ Վասիլ իր ժամանակին իշխանն Հայոց (ՈՒՌ. 404) եւ իշխանաց իշխան (ՎԱՐ. 117) ըսուելու դիրքը գրաւած էր, վասնզի իր շուրջն էին հաւաքուած ամենայն զօրքն Բագրատունեաց եւ Պահլաւունեաց, աթոռ հայրապետութեան Հայոց աշխարհին իր հովանաւորութեան ներքիւ կը մնար, նրանք կրօնաւորաց եւ եպիսկոպոսաց, հարց եւ վարդապետաց իրեն շուրջը ժողվուուած կային մեծ ուրախութեամբ (ՈՒՌ. 404), եւ տիրեալ էր բազում բերդից եւ գաւառաց (ՎԱՐ. 117)։ Բարսեղ կաթողիկոսն էր Վասիլի հոգեբարձու եւ հայր խոստովանութեան (ՈՒՌ. 404), եւ նա հոգաց զտունն նորա։ Վասիլ ժառանգ չունէր, իր զօրավարներէն Ապլասաթ եւ Տիգրան առաջ սպաննուած էին ի Թուրք զօրացն (ՈՒՌ. 46), քեռին Պետրոսն ալ կենդանի եղած պիտի չըլլայ, որով Բարսեղ կաթողիկոս արար միաբան ժողով (ՈՒՌ. 405), եւ Գող Վասիլի յաջորդ հռչակեց վասիլ Կամսարականը, Տղայ մականուանեալ, որ էր ձեռնասուն մեծ Վասլին (ՎԱՐ. 117), եւ ամէնքն ալ հաւանեցան եւ ուրախացան։ Վասիլ մեծը թաղուեցաւ Կարմիր վանքը, ուր Վկայասէրն ալ թաղուած էր (§ 912), եւ այդ առթիւ նուիրուեցան, 1000 դահեկան իբր հողադրամ, եւ պատարագաց հարիւր եւ յիսուն դահեկան, աւելի եւ ոչ պակաս, եւ մատաղ անթիւ (ՈՒՌ. 404)։

« 921. Մատնալեանց Սպանութիւնը   |   923. Ծովքի Ապիրատը »
© Gratun.org