Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Բարսեղ Ա․ Անեցի

924. Բարսեղի Մահը

Ներսէս իրենց մարմնաւոր հօր մահէն յետ սակաւ ամաց կը դնէ ի միւս հօրէն հոգւոյ զրկեալ ըլլալնին (ՉԱՓ. 555), բայց մահուան պարագաները կը լռէ, որ արկածի մը հետեւանք եղած է։ Թուական նշանակուած է 562 տրէ 5 (ՈՒՌ. 411), որ կը համեմատի 1113 Մայիս 26ին։ Բարսեղ արդեն քահանայական ձեռնադրութիւն տուած է Գրիգորին՝ կտակեալ յանձնարարութիւնը լրացնելու համար, նոյն օրեր Վարդավառի տօնին, այսինքն Յուլիս 13ին եպիսկոպոսութիւն ալ տալու համար, հրաւիրեալ էր զեպիսկոպոսունս եւ զվանօրայս երկրին եւ զիշխանսն (ՎԱՐ. 116)։ Միւս կողմէն գարնանային եղանակին օգտուելով Վարդահեր գիւղը կ՚երթայ Քէսունի կամ Պէհէսնիի մօտերը, ուր տանիքի մը վրայ կը գտնուէր աղօթքի համար, աշակերտօք, քահանայիւք եւ եպիսկոպոսօք մէկտեղ, երբ յանկարծ տանիքը անկաւ եւ կործանեցաւ, եւ Բարսեղի հարաւ կողն ընդ պարիսպ տանն եւ բեկաւ (ՈՒՌ. 411)։ Ուրիշ մէկ բացատրութեան համեմատ Շուղրի կամ Կարմիր վանքին մէջ տեղի ունեցած է արկածը, նորաշէն տուն մը նայած ատենը, ուր հեծան գերան մը բարձրացուցած ատեննին, գործաւորներուն զերծեալ ի ձեռացն անկաւ ի վերայ Բարսեղի, եւ մահացու վիրաւորեց (ՎԱՐ. 116)։ Երկու պատմութիւնները մերձեցնելու համար կրնանք դիտել, թէ Վարդահեր Շուղրի վանքին մօտ լինելուն, կրնային անխտիր յիշուիլ, թէ տանիքն ալ, ուր ելած էր կաթողիկոսը, կէս շինուած տունի մը տանիքը եղած կրնայ ըլլալ, ինչ որ աւելի հաւանական կ՚ընէ անակնկան փլչիլը։ Սակայն կործանուած տունի մը մէջ, ոչ ումեք եղեւ վնաս, բայց միայն տեառն Բարսղի ըսուիլն ալ (ՈՒՌ. 411), գերանի մը զարնուելուն ենթադրութեան կցել կը թելադրէ։ Ինչպես ալ ըլլայ, կաթողիկոսը իսկոյն Կարմիր վանքի հայրապետանոցը կը փախադրուի, եւ երբ կը զգայ որ հարուածը վտանգաւոր է, եւ Վարդավառին հասնիլը կասկածաւոր, առանց սպասելու ձեռնադրութիւնը կը կատարէ եւ տայ Գրիգորի զաստիճանն եպիսկոպոսութեան (ՎԱՐ. 116)։ Նշանակութեան րժանի է, որ Բարսեղ կը փութայ Գրիգորը եպիսկոպոսութեան բարձրացնել, որպէսզի կաթողիկոսութիւնը ապահովուի, ինչ որ կաթողիկոսներուն եպիսկոպոսաց դասակարգէբ առնուելուն կանոնը կը հաստատէ։ Բարսեղի արկածէն մինչեւ մահը անցած օրերը, 3 (ՈՒՌ. 411), կամ 5 (ՎԱՐ. 116), կամ 7 (ՉԱՄ. Գ. 35) ըսուած են, որով չենք կրնար ճշդել արկածին օրը։ Մահուան օրն ալ որ տրէ 5 ըսինք, ուրիշներէ 7 դրուած է (ՉԱՄ. Գ. 35), որ է Ե եւ Է թուատառերուն շատ սովորական եղած գրչագրական փոխանակութիւնը։ Ամէն առթի մէջ եղելութիւնը Յինանց երրորդ շաբթուն տեղի ունեցած է, զի այն տարին Մայիս 20ին կ՚իյնար Աշխարհամատրան Կանաչ Կիրակին։ Բարսեղի մարմինը թաղուեցաւ Շուղրի Կարմիր վանքին մէջ Վկայասէրին գերեզմանին մօտը (ՈՒՌ. 412)։

« 923. Ծովքի Ապիրատը   |   925. Բարսեղի Նկարագիրը »
© Gratun.org