Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Բարսեղ Ա․ Անեցի

926. Մեղրիկ և Ուրիշներ

Վկայասէրի եւ Բարսեղի հայրապետութեան միջոցին ծաղկած եկեղեցականներուն մէջ, առաջին պիտի յիշենք Գէորգ վարդապետը, բնիկ վասպուրականցի, Անալիւր գիւղէն, թերեւս այժմեան Ալիւրը, մականուն Մեղրիկ կոչեցեալ սակս քաղցրուսոյց վարդապետութեան, որ Կիլիկիս գաղթող վարդապետներէն մեկն եղաւ, եւ նորոգեց ու պայծառացուց Դրազարկի վանքը (ՎԱՐ. 117), Սիսի մօտերը։ Դրազարկ հետզհետք աւելի նշանաւոր եղաւ իբրեւ իշխաններու եւ թագաւորներու եւ կաթողիկոսներու դամբարան։ Մեղրիկ սուրբ եւ սքանչելի եւ մեծ ճգնաւոր մը ըլլալէ զատ (ՎԱՐ. 117), հայր խոստովանութեան լինէր ամենայն Հայաստանեայցս, եւ դարձուցանէր զամենեսեան ի ճանապարհս լուսոյ (ՈՒՌ. 418)։ Իր գրական աշխատութեանց մէջ կը յիշուին եկեղեցական բարեկարգութիւնք եւ ճաշոցի կարգաւորութիւն (ՀԻՆ. 604), բայց աւելի կրօնաւորական կանոններու հեղինակ կը ճանչցուի, եւ ինքն ալ 50 տարի խստակրօն կեանքէ ետքը 70 տարեկան վախճանած է Հայոց 563ին (ՈՒՌ. 412)։ Յայսմաւուրքը Յուլիս 60ին կը դնէ յիշատակը (ՅԱՍ. Բ. 49), սակայն եթէ հրոտից 24ը ամուր բռնենք, 1115 Փետրուար 9ին պիտի դրուի մահը, շարժական եւ սովորական տոմարով։ Ժամանակիս մէջ կրօնաւորութեամբ եւ առաքինութեամբ երեւելի եղած անձերուն մէջ, կը յիշուի եւս Մարկոս Մոկացի, որ առաջ իր գաւառին Կոհգանակ լեռը (ՈՒՌ. 373), եւ յետոյ Մարաշի Կոնկըռնաթ լեռը ճգնեցաւ, հրաշքով ջուր ալ բղխեցուց, Երուսաղէմի Լատին թագաւորութեան իյնալն ալ գուշակեց, եւ 1105ին վախճանելով Վահկայ բերդին մօտ Կաստաղոնի վանքը թաղուեցաւ (ՈՒՌ. 374)։ Կը յիշատակուին եւս Երեմիա Անձրեւիկ, որ 30 տարի ջորակեր ապրեցաւ եւ տարիներով լուռ մնաց (ՎԱՐ. 121), եւ Պետրոս Խանթկայորդի ու Յակոբ Սքանչելի, որք տեսիլքներու արժանացած ճգնաւորներ եղան (ՎԱՐ. 122)։ Կրօնաւորեալ կիներ ալ եղած են Խորասու եւ Մարիամ, Աղղուան թագաւորազուններ, որոնք քաշուած էին Ջորափոր գաւառի Քոբայր վանքը, եւ Յովհաննէս Սարկաւագ վարդապետի խրատներով կ՚առաջնորդուէին (ՎԱՐ. 122)։ Գրաւոր արդիւնքով ծաղկողներուն կարգին յիշենք Վկայասէրի երկու աշակերտները, Կիրակոս եւ Մատթէոս թարգմանիչ վարդապետները (§ 886), Սիսիանոս Սեբաստացին (ՀԻՆ. 605), Գրիգոր եւ Յովհաննէս Անեցիները (ՀԻՆ. 615), Սարգիս Կունդը (ՀԻՆ. 615), Գրիգոր Իմաստասէրը (ՀԻՆ. 662), եւ Կիրակոս Դրազարկեցին, որ երեւի նոյնինքն Կուրոս Դրազարկեցի կոչուածը (ՈՒՌ. 460), իբր կանոնադիր հռչակուած, որոնց մանր գրուածներ կը վերագրուին ժողովածուներու մէջ։ Իսկ գլխաւոր գրողներուն մասին, լաւագոյն կը սեպենք խօսիլ Գրիգոր Գ-ի ժամանակն ալ լրացնելէ ետքը։

« 925. Բարսեղի Նկարագիրը   |   927. Ընտրութիւն և Տարիք »
© Gratun.org