Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կոստանդին Բ. Կատուկեցի

1184. Կաթողիկոսին Համակերպիլը

Կոստանդին հակառակութիւն չի յայտներ, եւ յանձն առնոյր յօժարութեամբ, միայն գործին հայրապետական եւ վեհանձն ձեւ մը կու տայ։ Կաթողիկոսական զարդերը ամբողջութեամբ կը հագնի, նափորտ բազմախաչ, եմիփորոն հինգկրկին, թագ պատուական, գաւազան հայրապետական, եւ մատանի մեծագին։ Կելլէ, կը կանգնի, եւ առեալ ի ձեռն զաջ սրբոյն Գրիգորի, օրհնութիւն մը կը կարդայ Հայոց թագաւորութեան եւ աշխարհին վրայ, եւ վերջէն խօսքը իր վրայ դարձնելով կը յաւելու. Գոհանամ զքէն Տէր իմ Յիսուս, որ մատնեցէր զիս մարմնաւոր դատաստանաց եւ անցաւոր պատժոց եւ ամօթոյ, եւ ոչ պահեցեր յօրն մեծ՝ յորում դատաստանքն ահեղ եւ պատիժքն անվճար եւ ամօթն յաւիտենական։ Տուր սոցա առաջնորդ բարի եւ հովիւ ընտիր, զի ըստ կամաց քոց հովուեսցէ զբանաւոր հօտս քո։ Այլ արանցս այսոցիկ որ առին զդատաստանս քո եւ նախ քան զօրն իմ աստուածաբար դատեցին զիս, դու արասցես իրաւունս ընդ իս եւ ընդ նոսա։ Այս տեղ միջանկեալ դիտողութիւն մը Լուսաւորչի աջը ձեռքն առնելուն վրայ, որուն պէտք պիտի ըլլար փոխաբերական իմաստ տալ, եթէ չուզէինք ենթադրել, թէ կաթողիկոսները նուիրական Աջը հայրապետանոցէ դուրս ալ միասին կը պտտցնէին, զի Կուտակեցին Հռոմկլայէ դուրս կը գտնւէր։ Օրհնութենէն ետքը կը սկսի մէկիկ մէկիկ հանել հայրապետական զարդերը, յորս կը դնէ ի վերայ արծաթի սեղանոյ, որ կերեւի թէ զգեստները պարունակող սկուտեղն էր։ Եպիսկոպոսութեան սքեմն ալ կը հանէ եւ զարդերուն վրայ կը դնէ, եւ կը հագնի մազեղէն մի սեւ յոյժ խոշոր, եւ գլուխն ալ քուսիթայ կամ գտակ մը կը դնէ ի նոյն մազեղէնէն, մատանին ու գաւազանն ալ կու տայ ցպատգամաւորսն ըսելով, ահա զոր խնդրէքդ, եւ այսպէս կը փակուի սրտաշարժ տեսարանը, որ կատարեալ առաքինութեան ստոյգ առհաւատչեայ մըն էր։ Կը նայի չորս կողմէ եւ ողջունելով զամենայնն, կելլէ Գլխաբացի եպիսկոպոսարանէն, եւ միայն ու լռիկ (ՕՐԲ. Բ. 186), կերթայ առանձնանայ, եւ հաւանաբար իր սիրելի Խորին վանքը, եւ վարել նոյն վանական կեանքը զոր կաթողիկոսութենէ առաջ ունէր։ Կատուկեցիին անընդդիմադիր համակերպութիւնը, փոխանակ իր հակառակորդները ուշաբերութեան յորդորելու, նոր կասկածանք առիթ կը դառնայ։ Կը կարծեն թէ գուցէ ելանիցէ յայսմ իշխանութենէ, այսինքն Կիլիկիոյ թագաւորութենէն, եւ երթեալ ի վերին աշխարհն Արեւելից, անդ ընկալեալ լիցի պատուով կաթողիկոսութեան։ Ուստի անմիջապէս ետեւէն պաշտօնեաներ յուղարկեալ, ըմբռնեն զնա, եւ տարեալ ի բերդն Լամբրոն դնեն ի մետաղս երկաթի կապանօք (ՕՐԲ. Բ. 186)։ Այսպէս վատշուերքն այն եւ ջեռեալքն նախանձու եւ հեռի, ինչպէս կորակէ Օրբելեան Կատուկեցիին հակառակորդները, ոչ շատացան եւ ոչ յագեցան այնու, որ զրպարտութեամբ զայն գահընկեց ըրին, այլեւ շղթայակապ բանտարկելու չափ առջեւ գացին (ՕՐԲ. Բ. 186)։ Ահա մոլեռանդ հռոմէականութեան հոգեկան զգացումը, եւ Արեւմուտքի մէջ սկսուած հաւատաքննութեան մէկ օրինակը Արեւելքի մէջ։

« 1183. Ժողովի Պատուիրակներ   |   1185. Արեւելեայց Ընթացքը »
© Gratun.org