Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Գրիգոր Գ․ Պահլաւունի

935. Գրիգոր և Անի

Գրիգոր կաթողիկոս կը մնար Ծովքի մէջ, վշտակիր ականատես իւրայնոց խեղճութեան, եւ որչափ ալ իր հայրենական դղեակին մէջ ապրող, բայց իբր կաթողիկոս՝ պաշտօնական աթոռէ հեռու թափառական վիճակ մը ունէր։ Որչափ եւ ինքն Անեցի չէր, եւ Անի չէր դացած, եւ հայրապետական վերջին աթոռը իրեն ծանօթ չէր, այլ Բարսեղ Անեցի կաթողիկոսէն ներշնչեալ՝ ուխտ սիրոյ ունէր վասն սեփական աթոռոյս, եւ կը փափաքէր գալ այսրէն Անիի աթոռը, եւ այս նպատակով բանակցութեան ալ մտած էր Ապլսուարի հետ, երբ նա Մանուչէի յաջորդեց, որպէսզի նորա յօժար կամակցութեամբ այդ բանը կատարուէր (ՍԱՄ. 127)։ Ապլսուարի մասին ուրիշ կողմէն հասած պատմութիւններ, զինքն շատ հայասէր եւ քրիստոնէասէր չեն ցուցներ (§ 919), բայց թերեւս Հայոց կաթողիկոսը մօտը ունենալու ակնկալութիւնը զինքն զիջողութեանց համոզած ըլլայ։ Բայց Ապլսուար դիրքը կորսնցուց, իսկ Անի երթալու գաղափարը աւելի դիւրին պիտի ըլլար, երբոր Դաւիթ Վրաց թագաւոր քաղաքը գրաւեց, սակայն դեռ բան մը չկարգադրուած Փատլուն եկաւ եւ տիրապետեց։ Այդ պատերազմին առթիւ կը յիշուի Այծեամն անուն Հայ կնոջ մը քաջութիւնը, որ պարիսպներուն վրայէն յարձակողները քարերով ետ կը մղէր՝ առ ոչինչ համարեալ զխոցուածս նետիցն (ՍԱՄ. 127)։ Թէպէտեւ Անիի անձնատուր եղած ատեն երդում ըրաւ որ սուրբ կաթողիկէն հանապազ Հայոց կացցէ, եւ մի՛ մտցէ ի նա Տաճիկ եւ ոչ Մոսուրման ազգ (ՈՒՌ. 159), սակայն յետոյ իւիք իւիք հնարիւք էառ վրէժո, եւ նեղութեանց եւ հարկապահանջ յափշտակութեանց դուռ բացաւ (ՍԱՄ. 127), եւ Գրիգորի Անի դառնալու գաղափարը անհնարութեան մատնուեցաւ, եւ մէկ կողմ թողուեցաւ։

« 934. Թորոսի Մահը   |   936. Գրիգոր և Ներսէս »
© Gratun.org