Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Գրիգոր Գ․ Պահլաւունի

938. Լեւոնի Գերութիւնը

Լեւոն իշխանապետի գործերը յաջող կ՚երթային, եւ Լատիններուն հետ բարեկամութեամբ էր, ազազի պատերազմին մէջ ինքն էր որ Հռոգերիոս (Roger) Անտիոքայ կոմսը մեծ վտանգէ մը ազատած էր, եւ անոր շատ սիրելի եղած էր (ՈՒՌ. 429)։ Այսպէս շարունակեց, մինչեւ 1135, երբ Լեւոնի եւ Լատիններուն մէջ գժտութիւն ինկաւ, Սարուանդիքար բերդը գրաւելուն համար։ Անտիոքի կոմսը Երուսաղէմի թագաւորին օգնութեամբ պատերազմի ելաւ Լեւոնի դէմ, որուն օգնական էր լատիններէն Եդեսիոյ կոմսը, քանի որ անոր քեռորդին էր։ սակայն թշնամիները զօրացան եւ աւերեցին զերկիրս Կիլիկեցւոց։ Ասոր վրայ Գոնիայի սուլտանութեան Թուրքերը քրիստոնեաները իրարու դէմ ելած տեսնելով, երկու կողմին վրայ միանգամայն յարձակեցան, եւ գերեցին զազգն քրիստոնէից անհամար եւ շատ (ՍԱՄ. 93), որով Անտիոքայ կոմսին յարձակումն ալ ապարդիւն մնաց, երկու կողմեր քիչ մը ատեն հանդարտ մնացին։ Հռոգերիոսի մահուընէ եւ առաջի պատերազմէն յատ երից ամաց, 1138ին Անտիոքի նոր կոմսը բոյեմոնդոս կամ Պայմունդ կամ Պիտեւին, նենգութեամբ Լեւոնի կալաւ եւ բանտարկեց (ՍԱՄ. 158), հին վրէժը լուծելու համար։ Լեւոն չորս որդիներ ունէր, Թորոս, Ստեփանէ, Մլէհ, եւ Ռուբէն (ՎԱՀ. 187), եւ հարճորդի մը Կոստանին անուն։ Հորերնուն բանտարկութենէն ետքը ասոնք յարեան ի վերայ միմեանց, եւ իրենց հարճեղբայր Կոստանդինի խաւարեցուցին զաչսն, մինչ Լեւոն կը սպասէր ի որդւոց պաշտպանութեան։ Անոնց բան մը ընելէն յուսահատ՝ փրկանքով ազատութեան ստիպուեցաւ, ոչ միայն յանձն առաւ Սարուանդիքարը դարձնել, այլ եւ Ատանան եւ Մոպուեստիան ալ տալ, որդիները պատանդ թողուլ, եւ 60,000 դահեկան գումար մըն ալ վճարել, եւ այսպէս յետ երկուց ամաց բանտարկութեան իր ազատութիւնը ստացաւ (ՍԱՄ. 129)։ Այլ հազիւ թէ ելաւ, բուռն զօրութեամբ Լատիններուն վրայ դարձաւ, տուած քաղաքները ետ առաւ, եւ միայն Եդեսիոյ կոմսը միջնորդութեամբ հաշտութեան զիջաւ՝ պատանդները, ետ առնելով (ՉԱՄ. Գ. 51)։ Յովհաննէս Կոմնենոս կայսրը արշաւանք մը կազմած էր դէպ Արեւելք, կայսրութեան հին ոյժը եւ սահմանը նորոգելու միտքով, յաղթութիւններ ունցաւ Գոնիայի կամ Ռումի Թուրքերուն վրայ, լատիններուն վրայ ալ յարձակեցաւ, եւ Լեւոն վերջիններուն հետ կնքած հաշտութեան հաւատարիմ, Յոյներուն դէմ նախայարձակ եղաւ եւ անոնց յառաջացումը արգիլեց։ լատիններ գոհ մնացին , բայց Յոյներու եւ Հայերու մէջ հակառակութիւնը զայրացաւ։ յովհաննէս Մոկնենոս նոր յարձակում կազմակերպեց ուղղակի Հայերու եւ Լեւոնի դէմ, ոչ միայն գրաւուած քաղաքները ետ առնելու, այլ եւ Հայ իշխանապետութիւնը հիմնովին ջնջելու համար։ Այդ իրողութեանց ժամանակագրութիւնը շատ շփոթ կը տեսնուի պատմագիրներու մէջ, եւ դժուար կը լինի ճշդել Յունաց արշաւանքներուն անդամները եւ տեւողութիւնը եւ Լեւոնի գերութեան ճիշդ թուականը։ Առանց երկար զննութեանց մտնելու կը համաձայնինք 1141ին դնել Լեւոնի անձնատուր ըլլալը Վահկայ բերդին մէջ, եւ 1143ին անոր մահը Կոստանդնուպոլիս գերութեան մէջ ինչպէս որ շատեր ալ կը դնեն Լեւոնի իշխանութիւնը 12 տարի հաշուելու հիմամբ, թէպէտեւ Անեցին Լեւոնի համար պարզապէս կեցեալ, եւ ոչ թէ իշխած կը գրէ 12 տարիներ (ՍԱՄ. 128)։

« 937. Գրիգոր և Աղուանք   |   939. Անտիոքի Ժողովը »
© Gratun.org