Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Գրիգոր Գ․ Պահլաւունի

939. Անտիոքի Ժողովը

Լեւոնի գերութեամբ Հայկական իշխանութիւնը պահ մը ընդմիջեցաւ, եւ կաթողիկոսութիւնն ալ իրեն նեցուկը կորսնցուց, որովհետեւ չկար հովանաւորութիւն եւ պաշտպանութիւն ընելու կարող իշխանութիւն մը։ Այլազգիներուն զանազան ճիւղերէն լաւ բան մը յուսալ անհնար էր, Յոյներ բացարձակ թշնամական դիրք առած էին, Քէսուն ինկած, Կիլիկիա դադարած, մանր մունր Հայ իշխաններ իրենց իսկ անբաւական, Ծովքի Վասիլին իշխանութիւնն ալ միեւնոյն վիճակը առած, Գրիգոր կաթողիկոս ուրիշ ճամբայ չունէր իեն համար հովանաւորութիւն մը ճարելու, բայց եթէ Լատին իշխաններուն կողմը դառնալ, եւ անոնց բարեկամութիւնը մշակել։ Իսկ լատիններուն մէջէն աւելի մօտաւորը եւ աւելի զօրաւորը Անտիոքի կոմսութիւնն էր, որ այդ միջոցին բարգաւաճ կացութիւն ալ ունէր։ Արդէն Լեւոն ալ, անգամ մը Անտիոքի հետ դժտուելէն ետքը՝ հաշտուած, եւ լատիններուն պատճառով վերջին փորձանքը վրան հրաւիրած էր։ Լատիններն ալ կ՚աշխատէին իրենց հետ հաշտ պահել Հայ տարրը, որ երկրին մէջ նշանաւորեւ ազդեցիկ դիրք կը գրաւէր, եւ անկէ միայն կրնային իրենց նպաստաւոր օգնութիւն մը սպասել։ Այդ յարաբերութեանց հետեւանքն եղաւ, որ երբ 1141ին Լատիններ եկեղեցական ժողով մը գումարեցին Անտիոքի մէջ, Գրիգոր կաթողիկոս եւ իրեն օգնական եղբայրը՝ Ներսէս եպիսկոպոս ալ ժողովին հրաւիրուեցան, եւ ասոնք ալ մտադիւր յանձն առին երթալ, հարկաւ բարեկամութիւնը աւելի սերտ եւ աւելի գործնական ընելու նպատակով։ Ժողովը գումարուած էր Անտիոքայ Լատին պատրիարք Հռոդոլփոսի (Rodolphe) դէմ եղած ամբաստանութիւնը քննելու համար, որ մինչեւ Հռոմի պապին հասած էր։ Իննովկենտիոս Բ. , որ 1130ին ընտրուած, Անակղետոս հակաթոռէն նեղուելով հռոմէ հեռացած, եւ հակաթոռին մեռնելէն ետքը նորէն Հռոմ դարձած եւ գործի գլուխ անցած էր 1139ին, իր կողմէն Ոստիոյ կարդինալ եպիսկոպոս Ալբերիկոսը նուիրակ զրկելով ժողով գումարելու եւ գործը քննելու հրամանը տուած էր։ Հռոդոլփոսի վրայ ծանրացած ամբաստանութեանց կար հարկաւ Տանգրէտի կոմսը դեղակուր սպաննած ըլլալու կէտը (ԿԻՐ. 63) եւ Գրիգոր եւ Ներսէս իբր տեղական գործերու տեղեակ, կրնային ժողովին գործը դիւրացնել։ Հառոդոլփոս պարտաւորեցաւ եւ դատապարտուեցաւ, բայց ժողովին պարագան օգնեց Հայոց հոգեւորական գլուխը յարաբերութեան մէջ դնելու Լատիններուն ընդհանուր հոգեւոր պետին հետ, որուն ձայնով կը շարժուէր Եւրոպա, նոյնիսկ քաղաքական եւ զինուորական գործերուն մէջ, եւ որուն բարեկամութիւնը կրնար օգտակար դառնալ Հայերուն վատրանդի եւ անտերունջ կացութեան։ Ճիշդ այն միջոցին էր, որ Լեւոն փակուած էր Կոստանդնուպոլսոյ բանտին մէջ, եւ Հայերը իշխանապետնին կորուսած, անիշխանական դիրք ունէին եւ Յոյները տիրացած էին Կիլիկիոյ։

« 938. Լեւոնի Գերութիւնը   |   940. Գրիգոր Յերուսաղէմ »
© Gratun.org