Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Գրիգոր Գ․ Պահլաւունի

941. Իննովկենտիոսի Ընծաները

Գրիգոր գոհունակութեամբ դարձաւ Ծովք եւ Ալբերիկոս ալ Հռոմ դառնալով միեւնոյն գոհունակ գնահատութիւնը յայտնած պիտի ըլլայ, որ Ինովկենտիոս Բ. պապէն սիրոյ գիր եկաւ Գրիգորի, եկեղեցական ընծաներով մէկտեղ, զորս Լամբրոնացին գաւազան եւ քօղ հայրապետական անուններով կը բացատրէ։ Գաւազանը պէտք է ըլլայ հովուական գաւազանը կորագլուխ ծայրով, Լատիններուն գործածած ձեւին համեմատ, զոր թերեւս Գրիգոր երբեմն գործածեց ալ, բայց չենք կարծեր թէ Գրիգոր կամ Ներսէս անիկա սովորական կիրառութեան ընդունած ըլլան, եւս առաւել բոլոր եպիսկոպոսներու տարածած տլլան, փոխանակելով օձագլուխ հովուականին հետ, զոր անշուշտ կը գործածէին Հայերը, Յունաց կամ Կապադովկացւոց եկեղեցւոյ ծիսական սովորութեանց հետեւողութեամբ։ Միւս ընծային մասին դժուարին կ՚ըլլայ ճշդել թէ ինչ պէտք է իմանալ քօղ հայրապետական անունին ներքեւ, վասն զի Լատիններ ոչ հայրապետական օծում ունին եւ ոչ քօղ, եւ չենք համարձակիր ենթադրել, թէ Գրիգորի վրայ տեսնուած քօղին մնանութիւնը շինել տուած ըլլայ Իննովկենտիոս, Ալբերիկոսէ ստացած տեղեկութեանց վրայ, Պապերու այդպիսի առիթներու մէջ գործածած նուէրը Պալլիում է, սակայն այն եմիփորոնի նմանութիւնն ունի եւ ոչ քօղի։ Ասուիէ հիւսուած ճերմակ եւ լայն երիզ մըն է սեւ խաչերով զարդարուած, եմիփորոնի նման ուսերուն վրայ պատած եւ ետեւէն եւ առջեւէն կախուած, բայց շատ մանր եւ մինչեւ մէջքը հասնող եմիփորոն մը։ Թերեւս Գրիգորի զրկուածն ալ միեւնոյն պալլիումն էր, եւ հայերէն անուն չունենալուն, եւ հայրապետական յատուկ սպաս մը կարծուելուն, Լամբրոնացին զայն քօղ անունով բացատրած է։ Եթէ Լատին հեղինակներէն ընծաներ յիշուած ըլլային, հնար կ՚ըլլար իսկութիւնը դիւրաւ ճշդել։ Իննովկենտիոսի գիրն ու ընծաները ստացուած պիտի ըլլան 1143ի ընթացքին։ Գրիգոր բարեկամական յարաբերութեանց կապը շարունակելու եւ ակնկալեալ օգնութիւնները փութացնելու համար, ինքն ալ իր կողմէն սիրոյ գիր մը եւ պատուական ընծաներ պատրաստելով, յատուկ պատգամաւորութեան ձեռքով ճամբայ կը հանէ Հռոմ տանելու։ Ո՞վ էին յղուած պատգամաւորները, ի՞նչ էին զրկուած ընծաները, ի՞նչ ըսուած էր կաթողիկոսական նամակին մէջ, անծանօթ են մնացած, ոչ տեղեկութիւն ունինք պատմութենէն եւ ոչ թուղթի պատճէն։ Կը յիշուի միայն որ զմի ամ եւ վեց ամիս բազում աշխատանօք ճամբորդած են Հայ պատգամաւորները (ԿԱԼ. 235), Ծովքէ Հռոմ հասնելու համար։ Թերեւս այդ երկարութեան եւ աշխատութեան պատճառ եղած էին հռոմի խռովութիւններն ալ։ Իննովկենտիոս Բ. մեռած էր 1144ին, եւ իր յաջորդը Լուկիոս Բ. Հռոմայեցիներէ մերժուելով, զինու զօրութեամբ Հռոմը գրաւել, ուղած ատեն վիրաւորուած եւ սպաննուած էր. եւ 1145ին պապ ընտրուած էր. Եւզինէոս Գ. Բեռնարդոս Կլարավալլեցի (Berna8d de Clairvaux) հռչակաւոր արբային աշակերտը, բայց նա ալ Հռոմայեցիներէ մերժուելով աստ անդ կը թափառէր եւ Գրիգորի պատգամաւորները կը գտնէին զինքը Իտալիոյ Վիտերբիա (Viterbo) քաղաքը։

« 940. Գրիգոր Յերուսաղէմ   |   942. Գրիգորի Պատգամաւորը »
© Gratun.org