Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Գրիգոր Գ․ Պահլաւունի

954. Սեաւլեռնե Վարդապետներ

Գրիգորիսեանց դարը հարուստ է ազգային մատենագիրներով եւ ընտիր վարդապետներով, որոնք իրաւամբ Հայկական դպրութեանց վերանորոգիչներ եղան, եւ Արծաթիդար մը կազմեցին։ Անոնց գլխաւոր կեդրոններէն մեկն էր Շուղրի Կարմիրվանքը, որուն առաջնորդ էր Ստեփանոս Մանուկ, եւ որուն արդիւնքը յիշեցինք արդէն (§ 917), այլ կեանքին եւ մահուան վրայ ուրիշ տեղեկութիւն պիտի չկարենանք աւելցնել Ստեփանոսի աշակերտներէն ի Իգնատիոս Շնորհալի, Շափիրին վանքի առաջնորդ, որուն Ստեփանոսի հետ Պահլաւունին ալ յանձնարարեցին Ղուկասի աւետարանին մեկնութիւնը գրել, եւ Իգնատիոս առաջ անբաւականութիւն պատճառելով կը խուսափէր, բայց տեսիլքը կամ երազէ մը զգածուելով ձեռնարկեց ու լրացուց (ԿԻՐ. 63), եւ մեզի հասած է, եւ իբր ընտիր գործ գնահատուած է (ՀԻՆ. 643)։ Նոյն աաշակերտութենէն է եւ Բարսեղ Շնորհալի վարդապետը, ուսկից Մարկոսի մեկնութիւն մը հասած է մեզի, թէպէտ հրատարակիչները զինքն Բարսեղ Ճոնի հետ շփոթած են։ Նոյն խումբէն է եւս Սարգիս Շնորհալի վարդապետը, Քարաշիթու վանքին առաջնորդը, Կաթողիկեայց եօթը թուղթերուն ընտիր մեկնաբանը (ԿԻՐ. 64), որուն գործը մեծ արժէք ունի թէ մեկնողական ոճին, եւ թէ յորդորակներուն քարոզական ձիրքին, եւ թէ ընտիր հայկաբանութեան համար։ Այդ գործին վերջաւորութիւնը կը դնէ ինքն 1156ին իսկ անոր համառօտութեան աւարտը 1166ին, Պահլաւունիի մեռած տարին։ Սարգիսի կը վերագրուի Եսայիի մեկնութեան հետ Առաջաւորաց ճառ մըն ալ (ՀԻՆ. 646)։ Շուղրի աշակերտութենէն կը նկատուի նաեւ Յովսէփ եպիսկոպոսը, որ երեւելի եղած է Անտիոքի կողմերը (ԿԻՐ. 64), բայց դժբախտաբար աւելի ընդարձակ տեղեկութիւններ չունինք այդ անձերուն վրայ, եւ ոչ ալ ուրիշ անուններ գիտենք Շուղրի վանքին եւ Սեաւլեռան միւս վանքերուն վարդապետներուն վրայ, որոնք բազմաթիւ էին, ինչպէս յիշուեցաւ Պահլաւունիի կաթողիկոսութիւնը պաշտպանող (§ 929), եւ Շնորհալիի կաթողիկոսութիւնը հաստատող (§ 952) ժողովներուն առթիւ։

« 953. Գրիգորի Մահը   |   955. Արեւելեան Վարդապետներ »
© Gratun.org