Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

963. Ընդհանրական Թուղթը

Այդպիսի ձիրքերով օժտած մէկ մը, պէտք էր իր հայրապետութեան սկզբնաւորութիւնն ալ դրական նշանաւոր արտադրութեամբ նուիրագործէր, եւ այդ ոգւոյն արդիւնքն է Թուղթ Ընդհանրական, զոր իբրեւ անդրանիկ կոնդակ օրհնութեան ուղղեց առ համօրէն հայասեռ ազինս (ԸՆԴ. 1), որ տիպար գրուած մըն է իր տեսակին մէջ, եւ իր պարունակութեամբ կատարեալ բովանդակութիւն մըն է իւրաքանչիւր դասակարգի կրօնական եւ եկեղեցական պարտաւորութեանց։ Ընդհանրականը իր հրատարակութենէն մինչեւ մեր օրերը, ութը դարերու ընթացքին մէջ, բան մը կորուսած չէ իր զօրութենէն եւ ազդեցութենէն. եւ այսօր ալ տակաւին լաւագոյն եւ ընտրելագոյն ձեռնարկն է եկեղեցական կանոնաց, եւ եկեղեցական բարեկարգութեան լաւագոյն ուղեցոյցն է։ Ներսէսի կաթողիկոս օծուելէն մինչեւ կաթողիկոսութեան աթոռը պաշտօնապէս գրաւելը՝ երից ամսոց միջոց մը անցաւ (ԸՆԴ. 3), եւ հաւանաբար այդ միջոցէն օգտուեցաւ։ Ընդհանրականը պատրաստելու, վասնզի այնպէս կ`երեւի որ ճիշդ այդ երեք ամիսներուն վերջանալուն հրատարակեց նա իր հովուականը, որուն յառաջաբանին մէջ տակաւին գործի ձեռնարկելու պատրաստուողի մը լեզուով կը խօսի, եւ ոչ թէ արդէն գործի վրայ գտնուողի պէս։ Կը գիտէ թէ ազգը ցրուած է ի սեփական աշխարհս Հայաստանեայց, յարեւմտեան կողմանս, ի միջերկրեայս, եւ յիւրաքանչիւր եզերս աշխարհաց (ԸՆԴ. 1), իսկ ինքը մեկուսի եւ հեռացեալ բազմամարդ Հայութեան կեդրոններէն, անկիւն մը քաշուած է, իբրեւ զայծեամն յորսորդաց եւ ի շանց փախուցեալ՝ ի քարանձաւս բնակելով (ԸՆԴ. 7), եւ ոչ ալ գոյ իւր ազգի քաղաք թագաւորական եւ բազմաժողով, ուր հաստատուած ըլլայ աթոռ հայրապետութեան եւ վարդապետութեան, եւ ուր նստելով ուսուցանէ (ԸՆԴ. 6), ուստի ինքզինքը պարտաւորուած կը զգայ գրով ձեռին խօսիլ որպէս բերանով։ Իր գիրը կ`ուղղէ ընդհանուր կերպով՝ եկեղեցական դասակարգէն՝ քահանայապետաց եւ քահանայից, վանականաց ու քաղաքայնոց, իսկ աշխարհական դասակարգէն իշխանաց եւ իշխեցելոց, զինուորաց դասուց, ձիավարժից եւ հետեւակաց, գաւառապետաց եւ գործակալաց, տանուտէրաց եւ երկրագործաց, վաճառականաց եւ արուեստագիտաց (ԸՆԴ. 1), բայց ետքէն իր դրութիւնը զատ զատ մասերու կը բաժնէ իւրաքանչիւր դասուն պէտք եղածը ամփոփելու համար։ Հայրապետական օրհնութիւնը կը ձօնէ յաստուածընկալ եւ փրկական սրբոյ նշանէս, յառաէելական նշխարաց, ի սուրբ Լուսաւորչին մերոյ աջէն, եւ յաթոռոյս (Ընդ. 1)։ Որչափ եւ Ընդհանրականը ծանօթ եւ ընդարձակ գրուած մը ըլլայ (ԸՆԴ. 1-83), սակայն անհրաժեշտ կը նկատենք գոնէ հակիրճ ամփոփում մը տալ այստեղ։

« 962. Գրական Արդիւնքը   |   964. Կրօնաւորաց Մասը »
© Gratun.org