Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

965. Եկեղեցականաց Մասը

Ընդհանրականին առաջին մասերը կրօնաւորաց ուղղուած են, անոնց հոգեւորական առաւելութեան համար, իբր գերաշխարհիկ վարուք եւ քաղաքավարութեամբ ճոխացեալ (ԸՆԴ. 17). անկէ կ`անցնի ժողովուրդը հոգացող եկեղեցականութեան, եւ կը կանխէ խօսիլ առ առաջնորդս եկեղեցւոյ որ են յաշխարհի, որ կոչին եպիսկոպոսունք, եւ յետոյ կ`անցնի խօսիլ առ դասս քահանայից. մինչ առաջին մասին մէջ նախ կրօնաւորներու եւ յետոյ անոնց առաջնորդներուն վրայ խօսեր էր։ Այստեղ դիտել կու տանք որ առաջնորդ կոչումը, զոր երկու դասակարգերու մեծաւորներուն համար ալ կը գործածէ, ամբողջապէս սեփականուած կը մնայ վանահայրերու, մինչ որ կոչին եպիսկոպոսունք (ԸՆԴ. 38) յաւելուածը՝ ժողովուրդի եւ թեմերու մեծաւորներուն վրայէն կը հեռացնէ առաջնորդ կոչումը։ Եպիսկոպոսներու վրայ խօսած ատեն անոնց աստիճանին աստուածայնութիւնը կը բարձրացնէ, իսկ խրատները եւ կանոնները կը պարզաբանէ, մի առ մի բացատրելով այն պայմանները, զորս Պօղոս օրինագրած էր Տիդոսի թուղթին մէջ (ՏԻՏ. Ա. 7-9), եւ կը յարէ պէտք եղած գործնական մեկնութիւնները (ԸՆԴ. 38-48)։ Վերջէն կ`ակնարկէ այն եպիսկոպոսներուն, որոնք կաշառքով եւ այլազգեաց զօրութեամբ, նոյնիսկ ի հայրապետաց ընկեցեալք յաթոռոյ ըլլալով, եպիսկոպոսութիւնները կը գրաւեն, եւ թէ քահանայական թաղման, եւ թէ սրբոյ պատարագի յիշատակին անարժան կը համարի (ԸՆԴ. 48)։ Խօսքը կը մասնաւորէ ինքնաշարժ ախտիւք եւ բռնակալաց հրամանօք կաթողիկոսութեան անուն առնողներուն վրայ, կը յիշէ իր եղբօր համար գումարուած մեծ սիւնհոգոսը ի Սուրբ Լեառն, եւ կը կրկնէ այնտեղ գրուած դատապարտութիւնը (ԸՆԴ. 49), որով անգամ մըն ալ կը հռչակուի Աղթամարի հակաթոռութիւնը։ Քահանայից դասակարգին անցնելով, անոնք աստիճանաւ երկրորդ եպիսկոպոսաց կը դասէ (ԸՆԴ. 50) եւ մանրամասնաբար կը բացատրէ անոնց պաշտոնները։ նախ կը հրամայէ մտաւորաբար կատարել եկեղեցական պաշտամունքը, եւ ոչ իբրեւ ջուր ընդ խողովակ անցնելով։ Կը յանձնարարէ ճշդութեամբ լրացնել հրամայեալ աղօթքները, զի որչափ ալ ի ժամանակս առաքելոց հոգեւոր պաշտօնեաներ յինքեանց մտաց խօսէին զբանս աղօթից (ԸՆԴ. 51), այլ այժմ այլեւս այն ձեւը չի կրնար գործածուիլ։ Կը մեղադրէ անոնք՝ որ հասարակաց զգեստուք եւ աղտեղեալ տրեխօք բեմ կ`ելլեն եւ պատարագ կը մատուցանեն (ԸՆԴ. 52), եւ այդ զեղծումը կը համարի հալածանաց եւ աղքատութեան հետեւանք (ԸՆԴ. 53), եւ այսուհետեւ կ`արգելու առանց քահանայական զգեստի մատուցանել զսուրբ պատարագն, կամ աւետարան կարդալ, կամ խաչ առնուլ ի ձեռս, կամ յայլ ինչ ի սրբութիւնսն մերձենալ (ԸՆԴ. 54)։ Պատարագի համար կը հրամայէ առանց սաղմոսաց եւ աղօթից, եւ յայլոց քահանայից կազմեալ նշխարաւ չպատարագել (ԸՆԴ. 56), պարտաւորիչ կ`ընէ խիղճը մաքրել խոստովանութեամբ եւ խէթ ու դժտութիւն վերջացուցած ըլլալ։ Մկրտութիւնն ալ միայն ստիպողական հարկի պարագային յետ հաց ուտելոյ կատարել կը ներէ, եւ այլազգեաց զաւակները մկրտելէ կը զգուշացնէ (ԸՆԴ. 56-61)։

« 964. Կրօնաւորաց Մասը   |   966. Պսակի Կանոնները »
© Gratun.org