Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

967. Աշխարհականաց Մասը

Երրորդ մասը կը կազմեն աշխարհականաց ուղղուած բաժինները, այսինքն, Առ իշխանս որ ըստ աշխարհի, Առ զինուորաց դասս, Առ քաղաքականս, Առ երկրագործս եւ համօրէն ժողովրդականս, եւ Առ կանանց դասս։ Իշխան ըսելով կ`իմանայ անոնց որ ի տեղիս տեղիս տիրեն բազմաց կամ սակաւաց,զօրաց եւ գաւառաց (ԸՆԴ. 69), եւ ասոնք են ժամանակին գտնուող աւատապետները, եւ տեղ տեղ իրենց համար պզտիկ տէրութիւններ կազմողները։ Տրուած հրամանները նախ ընդհանուր կանոններ են. չանիրաւել, չզրկել, չար գործակալներ չգործածել, անիրաւ դատաստան չկտրել, այրին ու աղքատը պաշտպանել, մարդիկը իբր զանբան կենդանի չծառայեցնել, աշխատաւորին վարձքը չկտրել, ամենուն հաւասար աչքով վերաբերուիլ, մարմնաւորի համար հոգեւորը չմոռնալ, եւ միշտ գթութեան եւ ողորմութեան հետեւիլ։ Իբր դժուտրութիւն յառաջ կը բերէ ոմանց ըսելը, որ եթէ ոչ զրկեմք եւ ոչ յափշտակեմք, զիշխանութիւն մեր ոչ կարեմք հաստատուն ունել, եւ թէ շատեր ալ չարութեան կը քաջալերուին տեսնելով զբազում ինչս զրկողաց եւ ամբարշտաց, եւ զսակաւս որոց իրաւամբք ստանան։ Ներսէս այդ երկու կէտերն ալ պատշաճ կերպով կը հերքէ (ԸՆԴ. 69-73)։ Վերջապէս կը խրատէ պահքերը չլուծել ի ձուկն եւ ի գինի, ստութեան եւ հայհոյութեան խօսքեր չգործածել, զինուորներու ռոճիկը չխարդախել, եւ երդումներու չդիմել, նոյն իսկ այլազգիներու հանդէպ երդումնին հաստատուն պահել, բարկութեամբ դատ չկտրել, քէնի եւ վրէժի հոգւով որոշումներ չտալ (ԸՆԴ. 74-76)։ Զինուորականներու կը հրամայէ հաւատարիմ լինել ոչ միայն քրիստոնեայ այլ այլազգի տէրանց, իրենց յանձնուած գործերով չզեղծանել ու ժողովուրդը չնեղել, եւ իրենց ռոճիկէն աւելի բան չիւրացնել (ԸՆԴ. 77-78)։ Քաղաքացիներու կը պատուիրէ ուղղութեամբ գործել, ռամիկը չխաբել, կրկին կշիռ եւ կրկին չափ չգործածել, շինականը չանարգել, վաշխէ զգուշանալ, եւ ինչ որ փոխ կու տան զայն միայն պահանջել (ԸՆԴ. 79)։ Երկրագործներու եւ առհասարակ ամէն ժողովրդականներու կը պատուիրէ, հոգեւորութիւնները չմոռնալ, արբեցողութենէ, պոռնկութենէ, եւ ամէն չարագործութենէ հեռու մնալ, բերաննին յիշոցի չի վարժեցնել, տղաքներուն բարւոք կրթութեան հոգ տանիլ, սէր ունենալ իրարու, եւ ողորմութիւն տալ կարօտներու (ԸՆԴ. 80-81)։ Վերջապէս կը խօսի կիներու եւ կը յանձնարարէ պարկեշտութիւն եւ բարեձեւութիւն պահել, երիտասարդներու գայթակղութիւն չըլլալ, եւ կախարդասէր գործերէ հեռու մնալ։ Վերջաբանին մէջ կ`ըսէ, որ դեռ շատ բաներ ուներ ըսելու, բայց եպիսկոպոսներու եւ քահանաներու կը թողու բացատրելով լրացնել (ԸՆԴ. 82-83)։ Մեր առաջ բերած համառօտ ամփոփումը կը բաւէ Շնորհալիին նկատի առած ընդարձակ շրջանակը գնահատել, եւ հոգեւորական սկզբունքներու հետ գործնական գաղափարներուն միացման վրայ զարմանալ։ Իրաւ որ բառ մը իսկ փոխել հարկ չէր ըլլալ, եթէ ընդհանրականը այսօր ալ իբր նոր հովուական մը հրատարակուէր։

« 966. Պսակի Կանոնները   |   968. Մանուէլի Պատասխանը »
© Gratun.org