Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

969. Ներսէսի Նամակը

Սմբատ պատգամաւոր անցեալ զբազում գաւառօք կը հասնէր Միջագետք, Հռոմկլայ բերդը, բայց յայնմ ամի մեռած կը գտնէր Գրիգոր կաթողիկոսը, եւ Ներսէսը հայրապետական աթոռ բարձրացած, որուն կը յանձնէր կայսեր նամակը։ Գրիգորի յայնմ ամի վախճանած ըսուիլը (ԸՆԴ. 109), եւ անոր մահուան լուրը Կոստանդնուպոլիս հասած չըլլալը, պիտի յորդորէին Գրիգորի մահը 1167ին եւ ոչ 1166ին հանդիպած ըսել, եթէ աւելի յստակ յիշատակներ 1167 թուականը չհաստատէին, առանց կարենալ բացատրելու տարի մը ետքը զոյժին Կոստանդնուպոլիս հասած չըլլալը։ Կայսերական նամակին գաղտնի միտքերը Ներսէսի աչքէն չվրիպեցան, եւ ամենայն ճարտարութեամբ ուղեց Յեյներուն գլուխը դարձնել անոնց կազմած ծրագիրը։ առատ գովաբանութիւններու եւ քաղաքավար դարձուածներու եւ համեստութեան խօսքերու մէջ՝ հասկցուց Մանուէլի, թէ իրեն այլեւս անհնար է անձամբ Կոստանդնուպոլիս գալ, որպէսզի աթոռը անտէրունջ չմնայ, որ իբրեւ կղզի մը կը մնայ անհաւատութեան ընդարձակ ջուրերուն մէջտեղ։ Բայց եթէ ասանկ ալ չըլլար, զիա՞րդ, կ`ըսէ, կաթիլ մի գիտութեան հնար էր առ համատարած ծով իմաստութեան համարձակիլ մերձենալ ի հարցումն եւ ի պատասխանիս (ԸՆԴ. 111). որով կ`իմացուի թէ երբեք յանձն պիտի չառնէր միայնակ յունական շրջանակին մէջ իյնալ, որով ոչ ալ իր տեղ ուրիշ մը յղելու խօսքը կ`ընէ։ Ընդհակառակն անոյշ յորդորներով կայսրը կը հրաւիրէ գալ յարեւելս (ԸՆԴ. 112), եւ իրենց հետ միաւորութեան գործը կարգադրել, Յոյներուն գլուխը դարձնելով անոնց մտածած ճարտար ձեւը։ Միանգամայն մը գիտէ որ միութեան գործը ոչ թագաւորական ահարկու զօրութեամբ, այլ քաղցրագոյն խոնարհութեամբ կրնայ յաջողիլ (ԸՆԴ. 113), որովհետեւ եօթն հարիւր ամ աւելի եղելոյ բաժանում մը, որ եղած է երկրորդ բնութիւն հնացեալ սովորութեամբ, խստութիւն գործածուած ատեն կրնայ վտանգուիլ, ինչպէս տունկ ինչ ընկողմանեալ, եթէ բռնութեամբ ձեռին միւս կողմը ծռուի, կրնայ բեկանիլ, քան թէ ուղղիլ (ԸՆԴ. 114)։ Բաժանման միջոցը 700 տարիէ աւելի ըսած ատեն, Քաղկեդոնի ժողովի տարիէն հաշուած կ`ըլլայ, այսինքն 451էն մինչեւ 1168, որ է 717 տարւոյ միջոց։ Այդ առթիւ անուշութեամբ Յոյներուն երեսը կը զարնէ, մինչեւ ցայժմ ըյածնին, աւերումն եկեղեցեաց, սեղանոյ Աստուծոյ կործանումն, նշանաց Քրիստոսի խորտակումն, բազում նեղութիւնք պաշտօնէից, եւ պէս պէս զրպարտութիւնք, որոնք պատճառ եղած են փախչելոյ մերոց ի ձէնջ, որ ընթացքը ոչ միայն զբաժանեալսն ոչ միաւորէ, այլեւ զմիաւորեալսն պառակտէ (ԸՆԴ. 115)։ Քաղցրութեան յորդորակին հետ աղօթքի զօրութիւնը կը յանձնարարէ, եւ կ`ըսէ թէ ինքն ալ աղօթք ապսպրած է առ ազգիս մերոյ եկեղեցիս, որ յԱրեւելս եւ ի Մեծն Հայք, եւ ի մենաստանս որ ի Սուրբ Լեւոնս (ԸՆԴ. 115)։ Կը յիշէ թէ նոյն միջոցին Հռոմի հայրապետը պատգամաւորներ յղած է Կոստանդնուպոլիս վասն միաբանութեան հաւատոյ. կը պատմէ թէ Ասորւոց պատրիարքն ալ իրեն դիմած է վասն միաբանելոյ եւ այս պարագաները նախախնամական կը համարի բոլոր եկեղեցիներու մէջ միութիւն հաստատելու՝ համագումար ժողովով մը։ Բայց ոչ թէ որպէս տեառն առ ծառայս եւ ծառայից առ տեարս խօսելու ձեւով (ԸՆԴ. 117), այլ զգիրս առաքելոց եւ մարգարէից եւ զուղղապէս վարդապետաց եկեղեցւոյ իբրեւ դատաւոր ընդունիլ, եւ որ կողմ որ, թէ առ մեզ եւ թէ առ ձեզ. դաւանութեանց եւ աւանդութեանց մէջ թերացած գտնուի, իր սխալանքէն պարտաւոր ըլլայ հրաժարիլ։ Մենք կ`ըսէ պատրաստ ենք ուղղել, եթէ մեր մէկ սխալը մէջտեղ հանէք, բայց դուք ալ բարձէք ի մարմնոյ եկեղեցւոյ, եթէ սխալ մը յայտնի ի մէնջ առ ձեզ։ Եւ Յոյներուն ամբարտաւանութիւնը զգուելու համար, օրինակ կը բերէ թէ Մովսէս ալ Յոթորէն իմաստութիւն սորվեցաւ, եւ Դաւիթ ալ Նաթանի յանդիմանութեամբ սխալանքը ճանչցաւ (ԸՆԴ. 119)։

« 968. Մանուէլի Պատասխանը   |   970. Միութենական Տեսութիւնք »
© Gratun.org