Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

971. Հռոմէական Կարծիք

Նկատողութեան առնուելու կէտ մըն ալ, Հռոմէադաւան ազգայիններու՝ Շնորհալին իրենց նպաստաւոր կարծելն է, զայն բարձրացնելով, եւ մինչեւ իսկ իբրեւ սուրբ իրենց եկեղեցիներուն մէջ ասելով։ Ներսէսի բոլոր միութենական գործունէութիւնը ամբողջաբար եւ բացառաբար Յոյներու հետ եղաւ, Լատիններու հետ ոչ չփուեցաւ, ոչ բանակցեցաւ, ոչ թղթակցեցաւ եւ ոչ առնչութիւն ունեցաւ։ Եթէ կաթողիկոսութենէն առաջ Հռոմ զրկուած Գրիգորի պատգամաւորութեան մէջ արդէն մաս ունեցած ալ ըսեն, եւ թէ ինչպէս առանց հետեւանքի եւ առանց արդիւնքի ձեռնարկ մը եղաւ (§ 942)։ Ներսէս իր բովանդակ հայրապետութեան ժամանակ հռոմի հետ բնաւ յարաբերութիւն չունեցաւ։ Իսկ Յոյներն ալ Ներսէսի կաթողիկոսութեան օրով, այսինքն Փատիոսի ու Կերուլարիոսի պատրիարքութենէն շատ ետք հիմնապէս եւ հաստատապէս բաժնուած էին Հռոմէ. եւ Յոյներուն եւ Լատիններուն մէջ հոգեւոր հաղորդակցութիւնը խզուած էր, եւ չենք իմանար, թէ ինչպէս իբր հռոմէադաւանութիւն կրնայ մեկնուիլ յունադաւանութեան հետ յարաբերութեան մտնելը։ Կ`երեւի թէ մեր Հռոմէադաւան ազգայիններն ալ բռնուած են Կալանոսի բռնուած կամ Կալանոսի լարած ծուղակին մէջ, որ Յոյներուն բերնով գործածուած Հռոմական բացատրութիւնը, փոխանակ Հոռոմական իմանալու, Հռոմէական կը թարգմանէ (ԿԱԼ. 320), Ներսէս Լատիններու հետ շփուելու կամ անոնց վրայ յոյս դնելու առիթն ալ չունեցաւ, վասնզի առաջին խաչակրութեան ատենէն կազմուած իշխանութիւնները հետզհետէ ինկած էին կամ տկարացած, եւ 1147ին Լուդովիկոս Է. Գազզիոյ եւ Կոնրատոս Գ. Գերմանիոյ թագաւորներուն առաջնորդութեամբ կազմուած երկրորդ խաչակրութիւնն ալ՝ դժբախտ եւ ապարդիւն վախճան ունեցած էր, եւ Այլազգեաց տիրապետութիւնները հետզհետէ ընդարձակուած էին, եւ ինքն Ներսէս ալ Հռոմկլայի մէջ՝ Հալէպի սուլտաններու հովանաւորութեան ներքեւ կ`ապրէր Յոյները աւելի վստահութիւն կը ներշնչէին Մանուէլ կայսեր ազգեցութեան եւ կարողութեան շնորհիւ, Կիլիկիա եւ Լամբրոն ալ անոր գերիշխանութիւնը կը ճանչնային եւ անոնց հետ մերձաւորութիւնն ու միաւորութիւնը կրնար Հայութեան օգտակար ըլլալ։ Ահա այդ տեսակէտը կը մշակէր Ներսէս, իր որչափ եկեղեցասէր՝ նոյնչափ ազգասէր ձեռնարկներովը։ Այսչափն առայժմ բաւական ըլլայ-Ներսէսի բուն տեսակէտը, եւ Մանուէլի զրկած նամակին իսկական իմաստը բացատրելու համար։

« 970. Միութենական Տեսութիւնք   |   972. Հաւատոց Երկրորդ Գիրը »
© Gratun.org