Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

976. Ներսէսի Հետ Եղողներ

Այդ գրուածէն կը քաղենք, որ վիճաբանութեանց ատեն Ներսէսի հետ գտնուած են իր ազգական Գրիգոր եպիսկոպոսը (ԿԱԼ. 261), որ կը կարծուի ըլլալ Վասիլ եղբօրը որդին Գրիգոր տղան, Պետրոս եպիսկոպոս Սափիրիայ (ԿԱԼ. 262), հաւանաբար Սաւրիայ, այսինքն է Իսաւրիոյ, Յովհաննէս Ասորի եպիսկոպոս Կեսոնիոյ (ԿԱԼ. 277), որ պէտք է ըլլայ Քէսունը, Սահակ եպիսկոպոս (ԿԱԼ. 289) եւ Վրթանէս վարդապետ (ԿԱԼ. 278)։ Թէորիանոս տեսած է զեպիսկոպոսսն Հայոց զիւրաքանչիւր բազմիլ ի տեղի իւր (ԿԱԼ. 279)։ Կ`ըսէ եւս թէ Ներսէս իբր քաղկեդոնականութեան պաշտպան յիշած է ոմն կաթողիկոս Հայոց որոյ անուն էր Յովհաննէս, եւ որ ապրած կ`ըլլայ առաջ քան զժամանակս երկու հարիւր ամաց։ Արդ 1170էն 200 տարի առաջ, այսինքն 970ին ապրող կաթողիկոսը Վահան Սիւնին է (§ 771), եւ Յոհան ու Վահան անուններ ստէպ փոխանակուած են։ բայց զարմանալի կ`ըլլար որ Ներսէս այդչափ բարձրացնէր գահընկէց կաթողիկոսին անունը, եւ գիրք մը ցուցնէր գրեալ ի նմանէ ընդդէմ Միաբնակաց, եւ զոր Գրիգոր Պահլաւունին ալ հաստատեալ ըլլայ (ԿԱԼ. 312)։ Յովհաննէս կաթողիկոս մը որ դաւանական գիրք մը ունի՝ միայն Օձնեցին է, բայց այն 450 տարի առաջ ապրած էր, եւ ոչ ընդդէմ Միաբնակաց (§ 570), զոր Գրիգոր եւ Ներսէս ալ կրնային հաստատել առանց քաղկեդոնիկ ըլլալու։ այսչափ ինչ բաւական ըլլայ Թէորիանոսի գրուածին վրայ։ Վերագոյնդ յիշեցինք Գրիգոր եպիսկոպոս մը Շնորհալիին մօտ եւ անոր ազգական, զայն նոյնացնելով Վասիլի որդւոյն հետ։ Այդ առթիւ պէտք է յիշենք միւս Գրիգոր եպիսկոպոսն ալ, Շահանի որդին, աւազանի անունով Ապիրատ կոչուած, որ իբր մականուն գործածուեցաւ կաթողիկոսանալէն ետքը։ Պահլաւունիք սովոր էին իրենց ցեղէն եկեղեցականներ պատրաստել, որք լաւ կրթուած եւ պատրաստուած ըլլալով մէկտեղ, կաթողիկոսական աթոռին ժառանգական յաջորդները կը նկատուէին։ Ներսէս իր երկու եպիսկոպոս եղբօրորդիներէն զատ եղբօր թոռ մըն ալ ունէր իրեն մօտ, միեւնոյն ուղղութեան եւ կրթութեան հետեւող, այն է Շահանի Շահանդուխտ աղջկան եւ Լամբրոնի Օշին իշխանին կրտսեր որդին Սմբատ, զոր հաւանաբար իրեն հետ առած էր 1165ին, վերջին անգամ Լամբրոն մեկնելուն ատեն եւ զոր եկեղեցական ուսմանց մէջ կրթեց, եւ 1168ին քահանայ ձեռնադրեց տասնեւհինգ տարեկան եղած ատեն, իր անունն ալ տալով անոր։ Ներսէս Լամբրոնացի, արդէն ուշիմ եւ մտացի երիտասարդ, Շնորհալիի պէտ իմաստուն եւ գործունեայ առաջնորդի մը ձեռքին տակ, եւ հայրապետանոցի պաշտօնական շրջանակին մէջ, եւ միութենական խնդիրներու հետ շփմամբ, մեծամեծ իղձեր կազմեց այդ մասին, եւ եռանդուն եւ բուռն զգացումներ ստացաւ, որք իր կեանքին նկարագիրը կազմեցին, օրինակելով Շնորհալիին անկեղծ փափաքները, բայց ոչ անոր հանդարտաբարոյ եւ ճարտար չափաւորութիւնը։

« 975. Թէորիանոս Գրուածը   |   977. Բիւզանդիոյ Մէջ »
© Gratun.org