Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

978. Արեւորդեաց Դարձը

Ներսէսի հայրապետական գործունէութենէն նշանաւոր է Արեւորդիներուն դարձը։ Ասոնք Հայ աղանդաւորներ էին, զորս Ներսէս կը համեմատէ Հոռոմ Պողոմելասներու որք են Բուլղար Բոկոմիլները, որով հին Պաւղիկեաններու ճիւղ մը եղած ըլլալնին կը յայտնուի, Հայ Թոնդրակեցիներու նման աղանդ մը, եւ թերեւս հատուած մը Ամայեցիներու եւ Շպղթանցիներու, որոնք յիշուեցան Պահլաւունիի ատեն (§ 946)։ Սակայն Ներսէսի տուած բացատրութեանց մէջ, Թոնդրակեցիներու կամ Պաւղիկեաններու հասարակ եղող նշաններէն աւելի կը շեշտուին՝ Արեւի պաշտօնը, սատանայի պաշտամունքը եւ բարտի ծառին յարգանքը, եւ այս կերպով աւելի կը մօտենան, ներկայիս Եէղիտի կոչուած ցեղին հետ, որ աւելի իսլամութեան կերպարաններ առած է։ այդ մասին կարեւոր կը սեպենք միայն ըսել, թէ այս արեւելեան աղանդաւորներ ամբողջ միութիւն մը չէին կազմեր, այլ տեղերու եւ ժամանակներու տարբերութեան համեմատ աւելի պակաս վարդապետութիւններ եւ սովորութիւններ ունէին, եւ իրարմէ անկախ աղանդներ կը կազմէին։ Սամուսատի Արեւորդիներէն խումբ մը փափաքելով Հայ եկեղեցւոյ մէջ ընդունուիլ, Թորոս արքեպիսկոպոսի եւ Գազան իշխանի դիմած էին, անոնք ալ կաթողիկոսէ կ`ուզեն սորվիլ թէ ինչ ձեւերով պիտի ընդունուին։ Ներսէսի այդ առթիւ գրածը ունինք (ԸՆԴ. 223-229), ուր նախ ամէն դարձողները եւ զղջացողները ընդունելու քրիստոնէական սկզբունքը կը բացատրէ, յետոյ չմկրտուածները մկրտութեամբ եւ մկրտուածները խոստովանութեամբ եւ ապաշխարութեամբ ընդունիլ կը հրամայէ՝ խորհրդական ծէսերը պահելով, եւ յատկապէս արեւի եւ սատանայէ եւ բարտիէն հրաժարումները կը շեշտէ։ Իբրեւ քրիստոնէական պարտաւորութիւն՝ երկիցս եւ երիցս ի տարւոջ խոստովանիլ եւ ապաշխարել կը հրամայէ, կը յանձնարարէ քրիստոնէական կրօնքը սորվեցնել, մէջերնէն տղաքներ առնելով քահանայութեան պատրաստել, Արեւորդի կոչումը դադրեցնել, եւ վերջապէս կը հրամայէ որ քահանաներ՝ մկրտութեան եւ խոստովանութեան եւ հաղորդի ու թաղման, եւ այլ արարողութեանց համար, նուէրները հարկիւ չպահաջեն, այլ ինչ որ հաւատացեալներ իւրեանց կամաւ ընծայեն՝ բաւական համարին, որպէսզի զգայթակղեցուցչաց զպատուհաս չկրեն։ Այդ կէտերուն մասին Արեւորդիներուն պատգամաւորութեան կողմէն ալ խօսուած ըլլալը կը յիշեցնէ։

« 977. Բիւզանդիոյ Մէջ   |   979. Ծիսական Գործեր »
© Gratun.org