Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

982. Քաղաքական Եղելութիւնք

Թէորիանոսի Կոստանդնուպոլիս դառնալուն վրայ անցած երկու տարիներու միջոցին պէտք է դնել՝ Կիլիկիոյ եւ Լամբրոնի իշխաններուն միջեւ նորէն ծագած գժտութիւնը, որ վերջացած կ`երեւէր Շնորհալիի հաշտաբար պատգամաւորութենէն ետք (§ 950)։ Անկէ առաջ անգամ մըն ալ հաշտուած էին Ռուբինեանք եւ Օշինեանք, եւ խնամութիւն ալ կնքած էին Թորոսի աղջիկը ամուսնացնելով Օշինի անդրանիկին՝ Հեթումի հետ (§ 949)։ Սակայն քաղաքականութեան եւ ոչ սիրոյ ամուսնութիւն մըն էր եղածը, եւ Հեթում, որ արդէն Լամբրոնի իշխան կամ սեւաստա հռչակուած էր Օշինի 1169ին մեռնելէն ետքը, ատէր զդուստրն պարոն Թորոսի, բայց աներէն վախնալով ձայն չէր հաներ, մինչեւ որ զկնի մահուան համարձակութիւն առաւ, կինը արձակեց եւ եհան ի տանէն իւրմէ։ Մլեհ որչափ ալ ժամանակին Թորոսի հետ խռոված, սակայն ուղեց ազգատոհմին պատիւը պաշտպանել կամ թէ եղածը՝ թշնամութեան առիթ մը սեպեց, վասն զի վաղուց հետք Ռուբինեանք եւ Հեթումեանք մախային ընդ միմեանս (ՍՄԲ. 101)։ Մլեհ պատերազմ բացաւ, Լամբրոնը պաշարեց, եւ բնակիչները խիստ նեղէր սրով եւ սովով (ՍՄԲ. 102)։ Սովով նեղելու պարագան երկարատեւ պաշարման նշանն է, եւ կ`երեւի թէ Յոյներն ալ չկրցան ազդուապէս պաշտպանել իրենց հաւատարիմ Լամբրոնացիները, եւ Հեթում ծանր պայմաններով պէտք է ստացած ըլլայ պաշարման վերջացումը, թէպէտ պատմիչը որոշակի կերպով չի գրեր պատերազմին ըլքը, եւ ինչ որ Գրիգոր Տղայ եպիսկոպոսին միջնորդութեան համար՝ յիշատակագիրէ մը յառաջ կը բերուի, շատ մթին եւ անստոյգ կ`երեւի (ՍԻՍ. 57)։ Մլեհի գործն եղաւ Ռուբինեանց իշխանութեան տեւական կեդրոն մը կազմել, զնորաշէն քաղաքն Սիս, որ հին Փլաբիուպոլիս քաղաքին տեղը շինուած կը կարծուի, եւ իր լաւ դիրքովը յարմարագոյնն էր իշխանութեան մայրաքաղաքն ըլլալու։ Մինչեւ Մլեհ Ռուբինեան իշխանապետներ պարագայից համեմատ կը նստէին Կոպիտառ, Բարձրբերդ, Վահկայ, Անարզաբա, Մամեստիա եւ հաստատուն կեդրոն մը չունէին։ Իսկ ինքն Մլեհ թէպէտ քաջարի եւ շինարար, այլ բնութեամբը համակրելի չկրցաւ ըլլալ։ Պատմագիրներէն մէկը զիքն չարասիրտ կ`անուանէ (ՍԱՄ. 136), ուրիշ մը գազանամիտ, չար եւ անողորմ (ՍՄԲ. 101), ուրիշ մըն ալ աղտեղի գործովք լցեալ կը կոչէ (ՎԱՀ. 211), եւ ըրածները թուելով կը յիշեն թէ զիւր հակառակսն եդ ի բանտ, զեպիսկոպոսունս ատամնաթափ արար, զկանայս համեստս խայտառակէր, եւ ուր դրամ կը տեսնէր՝ խլէր դնէր ի ջամբռ, այսինքն յարքունիս կը գրաւէր, եւ այսպէս լցաւ գանձով ի զրկանաց անմեղաց (ՍՄԲ. 101)։ Ներսէսի հետ պէտք էր որ բոլորովին տարբեր մէկ մը գտնուէր Հայ իշխանապետութեան գլուխը, որ ձեռք ձեռքի տալով մեծ արդիւնքներ յառաջ բերէին, իսկ Մլեհի հետ յարաբերութիւններն ալ խզած, առանձինն կը գործէր Շնորհալի հայրապետը։

« 981. Ասորիներու Հետ   |   983. Ինն Գլուխները »
© Gratun.org