Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Ներսէս Դ. Կլայեցի

985. Ժողովի Համար

Երբ Թէորիանոս եւ Յովհաննէս պատգամաւորներ Հռոմկլայէ կը մեկնէին՝ Շնորհալին ժողովոյ հրաման հանէր, Լամբրոնացիին պատմածին համեմատ (ԸՆԴ. 165)։ Սակայն մենք կը տեսնենք որ Ներսէսի կողմէն պաշտօնական հրաւիրագիր չցրուեցաւ եպիսկոպոսներուն եւ վարդապետներուն, եւ ժողովի օր չորոշուեցաւ։ Եթէ այսպիսի որոշում մը տրուած ըլլար, հարկաւ զայն շրջաբերականով հրատարակած կ`ըլլար Շնորհալին, որ Թէորիանոս առաջին պատգամաւորութենէն ետքն ալ՝ յատուկ շրջաբերական մը գրած էր (ԸՆԴ. 209), եւ Լամբրոնացին ալ զանց չէր ըներ զայն յառաջ բերել իբրեւ կարեւորագոյն գրուած մը։ Դարձեալ Թէորիանոսի ըսած էին, թէ ժողովոյն գումարումն ի յամառնայինն պատշաճէր ժամանակ (ԸՆԴ. 159), եւ ըստ այսմ գոնէ Մայիսին մէջ գումարման օր մը որոշած եւ ժողովականներ եկած պէտք էր ըլլային, քանի որ Ներսէս Օգոստոսին վախճանեցաւ, եւ դեռ ոչ եկողներու եւ ոչ հաւաքման նշաններ կային։ Ներսէս մահուընէ ետքը ալ Մանուէլ ցաւակցական պատգամաւորութիւն յղած ատեն՝ հաւաքուած կամ հաւաքուելի ժողովի մը ակնարկութիւն չ`ըներ, եւ նոյնինքն Ներսէսի յաջորդը կայսեր գրած նամակին մէջ՝ իր կողմէն ինն գլուխներու մասին դիտողութիւններ կ`ընէ, եւ զանոնք ժողովին առաջարկած ըլլալու կամ առաջարկելու խօսքն իսկ չ`ըներ։ Արդ եթէ իրօք Թէորիանոսի մեկնելու ետքը, 1173 Յունուարին կամ Փետրուարին, Ներսէս ինքն ժողովոյ հրաման հանէր. այն ժողովը կամ Ներսէսի մահուընէ առաջ սկսած պիտի ըլլար, կամ Ներսէսի մահուան առթիւ հաւաքուած եպիսկոպոսներ պիտի գտնուէին, կամ արդէն հրաւիրուած ժողովը իր յաջորդը գումարած պիտի ըլլար մինչ այդ պարագաներէն եւ ոչ մէկը ճշմարտուած է, եւ նոյնիսկ ժողովի խօսքն ալ ընող չկայ։ Ահա մեր դիտողութիւնները, որով կը համարձակինք ըսել, թէ Շնորհալին, միշտ խոհական եւ զգուշաւոր, ժողով գումարելու պատրաստութիւններ ցուցուց, բայց պաշտօնապէս չհրաւիրեց։ Իր բոլոր ըրածն եղաւ Ստեփանոս վարդապետ մը ճամբայ հանել դէպ Հայաստան, եւ անոր ձեռքով եւ անպաշտօն կերպով տեղեկութիւն տալ եղած բանակցութեանց եւ առաջարկուած ինը գլուխներուն վրայ (ԸՆԴ. 323)։ Իսկ Լամբրոնացին որ միաբանատենջ տենդով բռնուած, ամէն բան լաւատես աչքով տեսած է, եւ սիրած է մտածմունքները իբր որոշում, եւ սկզբնաւորութիւնները իբր կատարուած գործ նկատել, կրցած է քիչ մը առջեւ երթալ իր տուած տեղեկութեանց մէջ։ Արդէն եթէ լաւ դիտենք, Լամբրոնացին պաշտօնագիրներուն քաղուածները ըրած ատենն իսկ, այնպիսի պարագաներ կը յիշէ, որոնք բնագիրին մէջ չեն գտնուիր, եւ իր եռանդուն ու լաւատես երեւակայութեան արդիւնք պէտք է ճանչցուին։

« 984. Ներսէսի Ընթացքը   |   986. Ներսէսի Մահը »
© Gratun.org